चितवन । तिहार नजिकिँदै गर्दा चितवनको कालिका नगरपालिका–५ स्थित थारू बस्तीमा ‘लर्कट’ बत्ती बनाउने चहलपहल बढेको छ। पुस्तौंदेखि चल्दै आएको यो सीपलाई थारू समुदायले अझै जोगाइरहेको छ।
‘लर्कट’ नामक वनस्पतिका स–साना आँख्लायुक्त डाँठलाई कलात्मक ढंगले बुनेर यो बत्ती तयार पारिन्छ। लक्ष्मी पूजाको साँझ दियो बालेर यसलाई घर तथा गाईगोठमा झुन्ड्याउने चलन छ। तिहारमा घरआँगन र गाईगोठ उज्यालो पार्ने यो परम्परागत बत्ती थारू समुदायको सांस्कृतिक पहिचानसँग गाँसिएको छ।
तर पछिल्ला वर्षहरूमा विद्युतीय झिलिमिली बत्तीको प्रयोग बढ्दै गएपछि लर्कट बनाउने चलन विस्तारै ओझेलमा पर्दै गएको छ। यससँग जोडिएको मौलिक सीप पनि लोप हुने जोखिममा छ।
त्यसका बाबजुद चितवनका कतिपय थारू बस्तीमा लर्कट बनाउने र बाल्ने अभ्यास कायमै छ। पुर्ख्यौली संस्कृति र परम्परालाई निरन्तरता दिने स्थानीयको प्रयासले लर्कट बत्तीको मौलिकता र सांस्कृतिक महत्त्वलाई जीवन्त राख्न सहयोग गरिरहेको छ।
