झापामा जङ्गली हात्ती र मानिसबीचको टकराव बढ्दै गएपछि त्यसबाट हुने क्षति घटाउन बनाइएको सुरक्षा योजनाको पुनरावलोकन सुरु भएको छ। जिल्ला प्रशासनले हालको योजनाले कति काम गरिरहेको छ र त्यसमा के सुधार गर्नुपर्छ भन्ने विषयमा समीक्षा थालेको हो।
कात्तिक ३ गते बाह्रदशी गाउँपालिका–२ को जनता चोकमा जङ्गली हात्तीको आक्रमणमा ७० वर्षीया लजुमा खातुनको ज्यान गएपछि प्रशासनले योजनाको प्रभावकारिता हेर्न थालेको हो।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्रवणकुमार पोखरेलको अग्रसरतामा बुधबार जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा सरोकारवाला निकायसँग छलफल भएको छ। छलफलमा सुरक्षा निकायका प्रमुख, नेपाल रेडक्रस सोसाइटी झापाका प्रतिनिधि र डिभिजन वन कार्यालयका अधिकृत सहभागी थिए। वन अधिकृत हिमाल पाठकले द्वन्द्वको पछिल्लो अवस्था र त्यसलाई कम गर्न भइरहेका प्रयासबारे जानकारी गराए।
पोखरेलले मानिस र वन्यजन्तु दुवैको अस्तित्व जोगाउँदै मानवीय तथा भौतिक क्षति घटाउन सावधानीका उपाय प्रभावकारी बनाउनुपर्ने बताए। पहिलो चरणमा सरकारी निकाय र सुरक्षा संयन्त्रसँग समीक्षा गरिएको छ। दोस्रो चरणमा स्थानीय तह, जनप्रतिनिधि, सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह, स्थानीय समुदाय, सामाजिक संस्था, नागरिक समाज र सञ्चारकर्मीसँग छलफल गरेर योजनालाई थप नतिजामुखी बनाइनेछ।
डिभिजन वन कार्यालयको तथ्याङ्कअनुसार झापामा पछिल्लो २० वर्षमा हात्तीको आक्रमणबाट ७० जना नेपाली र १० जना विदेशी नागरिकको मृत्यु भएको छ। सोही अवधिमा २८ वटा हात्ती पनि मरेका छन्। वन क्षेत्र, नदी करिडोर, खेतबारी र मानव बस्ती हात्तीको विचरण क्षेत्रसँग जोडिएकाले द्वन्द्व नियन्त्रण चुनौतीपूर्ण बन्दै आएको छ।
द्वन्द्व कम गर्न पूर्वसूचना प्रणाली बलियो बनाउने, सामुदायिक वनका हेरालुलाई सक्रिय बनाउने र साइरनलगायतका उपकरण दुरुस्त राख्ने विषयलाई प्राथमिकता दिइएको छ। हात्तीका लागि वनभित्र आहारा र पानीका स्रोत जोगाउने, जैविक मार्ग व्यवस्थापन गर्ने र सौर्य विद्युतीय तारबारको मर्मतसम्भार प्रभावकारी बनाउने विषयमा पनि जोड दिइएको छ।
