घोराही । दाङमा यस वर्षदेखि सराय नाचको औपचारिक सुरुवात भएको छ । घोराही–१८ स्थित अम्बिकेश्वरी मन्दिर व्यवस्थापन समितिले आयोजना गरेको मेलामार्फत शनिबार यो परम्परागत नाच जिल्लामा भित्रिएको हो ।
लामो समयदेखि लोप हुने खतरा बढिरहेको यो कलालाई जोगाउने उद्देश्यले मेलाको थालनी गरिएको आयोजकहरूको भनाइ छ । पञ्चेबाजाको तालमा तरबार, खुडा र खुकुरी घुमाउँदै सामूहिक रूपमा नाचिने सराय नाच दसैँको प्रमुख सांस्कृतिक पहिचानका रूपमा चिनिन्छ । देवीले दानवमाथि विजय हासिल गरेको खुसीयालीमा मनाइने यो नाचले टीका र जमरासँगै आफन्त भेटघाटको परम्परालाई पनि विशेष अर्थ दिने विश्वास गरिन्छ ।
गुल्मीको मदाने–७ बाट बसाइँ सरि घोराहीमा बस्दै आएका आशिष पन्थीले यो सुरुवातलाई निकै सकारात्मक बताए । बसाइँ सरेपछि लामो समय यो नाच हेर्न नपाएको बताउँदै उनले यस वर्ष आफैँ सहभागी हुन पाउँदा खुसी लागेको सुनाए । उनको भनाइमा यो कला केवल मनोरञ्जन होइन, आफ्नो संस्कृति र मौलिक पहिचान हो, त्यसैले यसको संरक्षणमा सबै लाग्नुपर्छ ।
घोराहीका नारायण भुसालले ऐतिहासिक अम्बिकेश्वरी मन्दिरबाट मेलाको सुरुवात गरिएको जानकारी दिए । उनका अनुसार यो नाचले आगामी दिनमा संस्कृति संरक्षणसँगै पर्यटन प्रवर्द्धनमा पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ ।
गुल्मी, अर्घाखाँची, प्यूठान र पाल्पाका कोटघर तथा शक्तिपीठहरूमा विशेष महत्त्वका साथ नाचिँदै आएको सराय नाच बसाइँसराइसँगै दाङसम्म फैलिएको हो । घोराही–१५ का पाण्डव खनालले पहाडी जिल्लाबाट आएका समुदायले आफ्नो मौलिक संस्कृति जोगाउने उद्देश्यले सबैको सहभागितामा यो नाच सुरु गरेको बताए ।
सराय नाचको दिन विधिअनुसार पूजाआजा सकेपछि मात्र नाच सुरु हुने परम्परा छ । नयाँ पुस्ताले यसको महत्त्व नबुझ्दा संस्कृति सङ्कटमा पर्ने चिन्ताले नै दाङमा थालनी गरिएको खनालको भनाइ छ । पहिले पुरुषको सहभागिता बढी हुने यो नाचमा अहिले महिलाको सहभागिता पनि बढ्दै गएको छ ।
