भद्रपुर । तिहारमा लक्ष्मीपूजाका दिन मनाइने हुकाहुकी पर्वका लागि चाहिने सन्ठी जुटाउन झापाका आदिवासी समुदायलाई अहिले निकै कठिन हुन थालेको छ। जुटको सुकेको डाँठबाट बन्ने सन्ठी कुनै समय गाउँघरमै सहजै पाइन्थ्यो, तर जुटखेती घट्दै गएपछि अहिले खोज्दै हिँड्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
बिर्तामोड, कनकाई र भद्रपुर आसपासका क्षेत्रमा सन्ठी पाउन छाडेपछि अन्य ठाउँबाट ल्याउनुपर्ने बाध्यता छ। बिर्तामोड–९ गरामनीमा कात्तिक २१ गते हुने सामूहिक हुकाहुकी कार्यक्रमका लागि आयोजकले गौरीगन्जबाट एक ट्र्याक्टर सन्ठी ल्याउनुपरेको छ। राजवंशी युवा समितिका अध्यक्ष विश्वदीप राजवंशीका अनुसार आसपास खोज्दा पनि नपाएपछि टाढाबाट ल्याइएको हो।
बिर्तामोड–९ की सकुन राजवंशीले एक मुठा सन्ठीका लागि एक सय रुपैयाँ तिरेर किन्नुभएको छ। लक्ष्मीपूजाका दिन हुकाहुकी खेल्न सन्ठी अनिवार्य हुने भएकाले उहाँ हटिया लागेको दिन बिर्ताबजार पुगेर खरिद गर्नुभएको हो।
राजवंशी, ताजपुरिया, गनगाई र माझी समुदायमा लक्ष्मीपूजाका दिन सन्ठीको मुठो बनाएर पूजा गर्ने र त्यसमा आगो सल्काएर हुकाहुकी खेल्ने परम्परा छ। तर पर्वसँग प्रत्यक्ष जोडिएको सन्ठीको मुख्य स्रोत जुटखेती नै घट्दै गएपछि यसको उपलब्धता कम भएको हो।
कुनै समय झापाको प्रमुख नगदेबाली रहेको जुटखेती अहिले सीमित क्षेत्रमा मात्र हुँदै आएको छ। कृषि ज्ञान केन्द्र झापाका प्रमुख सागर विष्टका अनुसार यस वर्ष जिल्लामा करिब ५२५ हेक्टर क्षेत्रफलमा जुटखेती गरिएको छ। बाह्रदशी गाउँपालिका–१ का पूर्ववडाध्यक्ष शम्भुसिंह राजवंशीका अनुसार उचित मूल्य नपाउनु र खेती झन्झटिलो हुनुका कारण किसानले जुटखेती छाड्दै गएका छन्। पाटा कुहाउन खोला वा पोखरी चाहिने भए पनि जलाशय हराउँदै जाँदा समस्या थपिएको उहाँले बताउनुभयो।
सन्ठी हुकाहुकीमा मात्र नभई आगो सल्काउन, गुइँठा बनाउन तथा अन्य घरायसी काममा समेत प्रयोग हुँदै आएको छ। कृषि ज्ञान केन्द्रका अनुसार झापाको कचनकवल, बाह्रदशी, झापा र गौरीगन्ज गाउँपालिकाका केही क्षेत्रमा अझै जुटखेती हुँदै आएको छ।
