तिहार नजिकिँदै गर्दा बजारमा मिठाईको माग बढेको छ। यसैबीच खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले देशभरका मिठाई पसलमा कडा अनुगमन थालेको छ। चाडपर्वमा बिक्री हुने मिठाई उपभोक्ताका लागि सुरक्षित होस् भन्ने उद्देश्यले विभागले नयाँ मापदण्ड लागू गरेको छ।
नयाँ नियमअनुसार मिठाई पसलले बिक्रीका लागि राखेको प्रत्येक मिठाईको नाम, त्यसमा प्रयोग भएका मुख्य कच्चापदार्थ, कुन तेल वा घिउमा पकाइएको हो, कहिलेसम्म खान मिल्छ र प्रतिकिलो मूल्य कति हो भन्ने कुरा ग्राहकले देख्ने गरी खुलाउनुपर्छ। यो व्यवस्था कात्तिक ११ गतेदेखि लागू भएको विभागले जनाएको छ।
विभागको पछिल्लो विवरणअनुसार देशभर ४९७ वटा मिठाई पसलको अनुगमन गरिएको छ। तीमध्ये ४३३ पसललाई सचेत गराउँदै निर्देशनपत्र दिइएको छ भने २२२ पसलले लेबल राख्ने काम पूरा गरिसकेका छन्। बाँकी पसल सुधारको क्रममा रहेको विभागले जनाएको छ।
निर्देशनपत्र पाएका पसलमध्ये लुम्बिनी प्रदेशमा सबैभन्दा धेरै १७५ वटा छन्। त्यसपछि कोशीमा ८४, मधेसमा ५६, बागमतीमा ५३, गण्डकीमा २६, कर्णालीमा २४ र सुदूरपश्चिममा १५ वटा पसल छन्।
विभागका महानिर्देशक सञ्जीवकुमार कर्णका अनुसार देशभरका ३० वटा कार्यालयबाट खाद्य निरीक्षक खटाइएका छन्। स्थानीय तह, जिल्ला प्रशासन कार्यालय र वाणिज्य विभागसँगको सहकार्यमा अनुगमन भइरहेको छ। नियम नमान्ने पसलबाट नमुना लिएर प्रयोगशालामा परीक्षण गरिनेछ र अखाद्य रङ वा बिग्रेको तेल प्रयोग गरेको पाइएमा मुद्दा, जरिबाना र लाइसेन्स खारेजसम्मको कारबाही हुने विभागले चेतावनी दिएको छ।
गत वर्ष काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुरका ५३ वटा ठूला मिठाई पसलको अनुगमन गर्दा अधिकांशमा अखाद्य वस्तु प्रयोग भएको पाइएको थियो। कतिपयले महिनौंसम्म प्रयोग भइसकेको तेल पुनः प्रयोग गरेका थिए भने तोकिएको भन्दा बढी औद्योगिक रङ मिसाएको भेटिएको थियो।
विभागले चाडपर्व लक्षित समग्र अनुगमनमा १५ असोजदेखि ३१ असोजसम्म १ हजार ७५१ ठाउँमा जाँच गरेको छ। नियमविपरीत काम गर्नेबाट १० लाख ७६ हजार रुपैयाँभन्दा बढी जरिबाना असुल भइसकेको छ।
तिहारमा पूजा तथा बत्ती बाल्न प्रयोग हुने ‘पूजा गर्ने घिउ’ को नाममा अखाद्य चिल्लो पदार्थ बिक्री भइरहेको पनि विभागले फेला पारेको छ। त्यस्ता सामग्री जफत गरेर नष्ट गरिएको महानिर्देशक कर्णले जानकारी दिए।
उपभोक्ताले मिठाई किन्दा त्यसको नाम, सामग्री, तेल वा घिउको प्रकार, उपभोग्य मिति र मूल्य शोकेसमा लेखिएको छ कि छैन भनेर हेर्नुपर्ने विभागको सुझाव छ। विवरण नलेखिएका पसलबाट मिठाई नकिन्न र नियम नमान्ने व्यापारीबारे विभाग वा नजिकैको प्रहरी र प्रशासनलाई खबर गर्न विभागले आग्रह गरेको छ।
