करिब दुई हजार वर्षअघि पृथ्वीमा बरफ फैलिने नयाँ चरण सुरु भएको थियो। तर सन् १९६० को दशकसम्म आइपुग्दा हरितगृह ग्यासको उत्सर्जनले तापक्रम यति बढायो कि त्यो प्रक्रिया नै उल्टियो। ‘साइन्स’ जर्नलमा प्रकाशित नयाँ अध्ययनले यस्तो निष्कर्ष प्रस्तुत गरेको छ।
हिम चक्रहरू मिलान्कोभिच चक्रबाट सञ्चालित हुन्छन्। पृथ्वीको कक्ष, अक्षको झुकाव र परिक्रमाको दिशामा हुने परिवर्तनले सूर्यको प्रकाशको वितरण निर्धारण गर्छ। अहिले हामी लेट सेनोजोइक हिमयुगकै अन्तर-हिमनदीय अवधिमा छौँ। अन्तिम हिमविस्तार करिब ११ हजार ७ सय वर्षअघि सकिएको थियो। त्यसबेला लरेन्टाइड बरफको पानाले क्यानडा र उत्तरी अमेरिकाको धेरै भाग ढाकेको थियो।
त्यो पानाको एउटा मात्र अवशेष बार्न्स आइस क्यापका रूपमा बाँकी छ। यो क्यानडाको नुनावुटस्थित बाफिन टापुमा अमेरिकाको डेलावेयर राज्यबराबर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। अहिले यो पातलिँदै र पग्लिँदै गएको छ। बरफ खुम्चिएपछि त्यस मुनिका बिरुवाहरू बाहिर देखिए। ती बिरुवाको उमेर नाप्दा बरफ करिब तीन हजार वर्षअघि सबैभन्दा सानो आकारमा पुगेको र दुई हजार वर्षअघिदेखि फेरि बढ्न थालेको देखियो। अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार त्यही वृद्धिले अर्को हिमविस्तारको सुरुआत देखाएको थियो।
तर सन् १९६० को दशकमा तापक्रम बढेपछि बार्न्स आइस क्यापले जाडोमा जम्मा गर्नेभन्दा गर्मीमा बढी बरफ गुमाउन थाल्यो। त्यो प्रवृत्ति अहिलेसम्म जारी छ। जलवायु मोडेलहरूले आगामी तीन सय वर्षभित्र यो बरफको टोपी पूरै हराउन सक्ने देखाएका छन्। अध्ययनका प्रमुख लेखक तथा कोलम्बिया विश्वविद्यालयका भू-रसायनविद् निकोलस योङका अनुसार हिमयुग भर्खरै सुरु हुँदै थियो, तर मानव गतिविधिले पूरै प्राकृतिक प्रणालीलाई बदलिदियो। विस्कन्सिन-म्याडिसन विश्वविद्यालयका हिमनदीविद् शन मार्कटका अनुसार भविष्यको उत्सर्जनले अर्को हिमयुग लाखौँ वर्षसम्म रोकिन सक्छ।
