तेर्हथुम — बडादशैंको नवमीका दिन पूर्वी नेपालका विभिन्न स्थानमा लिम्बू समुदायले पुराना हातहतियारसहितका ऐतिहासिक निशान निकालेर विशेष पूजा गरेको छ। पुस्तौँदेखि चल्दै आएको यो परम्पराले लिम्बुवानको सांस्कृतिक पहिचान र सैन्य इतिहासलाई स्मरण गराउँछ।
तेर्हथुम, धनकुटा, ताप्लेजुङ र पाँचथरका विभिन्न गाउँमा नवमीका दिन निशान निकाल्ने चलन छ। कतै निशानलाई कोतघरबाट निकालेर मौलो काट्न लगिन्छ भने कतै विधिपूर्वक पूजा गरेर पुनः सुरक्षित राखिन्छ। स्थानीय रूपमा ‘लिम्बुवानको निशान’ भनेर चिनिने यी वस्तुमा पुराना हतियारसमेत रहेका छन्।
धनकुटाको छथर जोरपाटी गाउँपालिकामा खजुम पारघरी र चोङ्वाङ लिम्बू समुदायसँग सम्बन्धित दुईवटा निशान छन्। नवमीका दिन यी निशानलाई कोतघरबाट निकालेर करिब डेढ किलोमिटर टाढाको मौलोडाँडासम्म पुर्याइन्छ। त्यहाँ परम्परागत विधिअनुसार मौलो काटेपछि निशान पुनः निशानघरमा फर्काएर सुरक्षित राखिन्छ।
तेर्हथुमको छथर गाउँपालिकास्थित वासिकामा खजुम लिम्बू समुदायका दुईवटा निशान छन्, तर संरक्षणको अभावमा ती जीर्ण बन्दै गएका छन्। सुदाप ओख्रेमा खेवा लिम्बू समुदायका दुई निशानमा पुराना हातहतियार र तोपसमेत छन्। पाँचथरको याङरुप क्षेत्रमा योङहाङ लिम्बू समुदायका दुई निशान हरेक वर्ष नवमीमा नचाउने परम्परा छ।
इतिहास तथा संस्कृतिका अध्येता डा. कमल तिगेलाका अनुसार निशान लिम्बू समुदायको प्राचीन राज्य व्यवस्था र सैन्य संगठन बुझ्ने महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक आधार हुन्। नेपाल राज्य एकीकरणअघिको राजनीतिक इतिहाससँग जोडेर हेर्दा निशानको विशेष महत्त्व रहेको उनको भनाइ छ। वि.सं. १८३९ मा राजा रणबहादुर शाहले खजुम लिम्बूहरूलाई दिएको भनिएको लालमोहरलाई पनि निशानको इतिहाससँग जोडेर हेरिन्छ।
