बाघलाई सामान्यतया एक्लै बस्न रुचाउने जनावर मानिन्छ। तर नेपालका बाघमाथि बनेको नयाँ वृत्तचित्रले त्यो मान्यता हरेक अवस्थामा लागू नहुने देखाएको छ। वृत्तचित्रमा कैद भएका दृश्यमा एउटा भाले बाघ आफ्ना डमरु नजिक पुगेर टाउको हल्लाउँदै उनीहरूसँग घुलमिल भएको देखिन्छ, र त्यही समयमा पोथी बाघ नजिकै विश्राम गरिरहेकी हुन्छिन्।
पीबीएस नेचरको दुई भागमा आउने वृत्तचित्र ‘टाइगर आइल्यान्ड’ ले नेपालमा रहेका बाघका दुई परिवारको दैनिकी पछ्याएको छ। वन्यजन्तु जीवविज्ञानी तथा वृत्तचित्र निर्माता डान ओ’निलका अनुसार बाघको परिवारले यसरी सँगै समय बिताएको दृश्य पहिलोपटक अभिलेखमा आएको हो। यसअघि पोथी बाघले भालेको सहयोगबिना करिब दुई वर्षसम्म डमरु हुर्काउने मान्यता थियो, तर नयाँ दृश्यले त्यो धारणामाथि प्रश्न उठाएको छ।
वृत्तचित्रमा अर्को दुर्लभ दृश्य पनि छ, जसमा एउटी पोथी बाघले अर्की पोथीका डमरुको हेरचाह गरिरहेकी छिन्। अनुसन्धानकर्ताका अनुसार यस्तो सहकार्यले डमरु वयस्क उमेरसम्म बाँच्ने सम्भावना बढाउन सक्छ। भाले बाघले कहिलेकाहीँ डमरु मार्ने घटना हुने भएकाले पनि डमरुको सुरक्षामा यस्तो सहकार्य महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ।
टोलीले यी दृश्य कैद गर्न शक्तिशाली जुम लेन्स र कम आवाज निकाल्ने पङ्खा भएका ड्रोन प्रयोग गरेको थियो। ओ’निलका अनुसार ड्रोनको आवाज स्थानीय मौरीको आवाजभन्दा पनि कम थियो, जसले बाघलाई बाधा नपुर्याई उनीहरूको स्वाभाविक व्यवहार हेर्न सम्भव बनायो। परम्परागत क्यामेरा ट्र्यापले प्रायः हिँडडुल गर्ने बाटोका तस्बिर मात्र खिच्ने भएकाले बाघको निजी जीवनका धेरै पक्ष अभिलेख हुन सक्दैनन्।
बाघ प्रायः मानव बस्ती नजिकै बस्ने भएकाले कहिलेकाहीँ मानिसमाथि आक्रमण र घरपालुवा पशु मार्ने घटना हुने गरेको ओ’निलले बताएका छन्। त्यसैले संरक्षणको योजनामा बाघको व्यवहार र बासस्थान मात्र होइन, बाघसँगै बस्नुपर्ने स्थानीय मानिसलाई सहयोग गर्ने पक्षलाई पनि समेट्नुपर्ने उनको भनाइ छ।
