तिहारको अन्तिम दिन आज भाइटीका मनाइँदै छ। दिदीबहिनीले दाजुभाइको सुख, शान्ति, सुस्वास्थ्य र दीर्घायुको कामना गर्दै सप्तरंगी टीका र माला लगाइदिने यो पर्वलाई यमद्वितीयासमेत भनिन्छ। दाजुभाइ र दिदीबहिनीबिचको प्रेमलाई रङ्गहरूजस्तै सधैँ गाढा र ताजा राख्ने विश्वासका साथ यो पर्व मनाइन्छ।
पौराणिक कथाअनुसार कार्तिक शुक्ल पक्षको द्वितीया तिथिमा यमुनाले आफ्ना दाजु यमराजलाई घरमा निम्तो दिएकी थिइन्। यमराज कार्तिक कृष्ण त्रयोदशीदेखि शुक्ल द्वितीयासम्म बहिनीका घरमा बसेर भाइटीका लगाएका थिए, त्यसैले यो समयलाई यमपञ्चक भनिन्छ। बहिनीको सत्कारबाट प्रसन्न भएका यमराजले वरदान माग्न भनेपछि यमुनाले प्रत्येक वर्ष यसै समयमा भेट्न आउनुपर्ने, दाजुबहिनीको प्रेम सदा अटल रहोस् र दाजुभाइको आयु तथा कीर्ति सर्वदा वृद्धि होस् भन्ने वर मागिन्।
यसैकारण आज दाजुभाइले आफ्नो घरमा भोजन गर्नु हुँदैन, दिदीबहिनीका घरमा गई पुष्टिवर्धक भोजन गर्नुपर्दछ। सुवर्ण, अलङ्कार, वस्त्र र अन्नद्वारा दिदीबहिनीको सत्कार गर्नुपर्दछ।
टीका लगाउनुअघि दिदीबहिनीले दियो, कलश र गणेश स्थापना गरी षोडशोपचारले पूजा गर्नुपर्दछ। दाजुभाइलाई नटुटाई तेलको धाराले र त्यसपछि पानीको धाराले छेक्नुपर्दछ। फूल, अक्षता, चन्दन र लाभाले पूजा गर्नुपर्दछ। बिमिरो र यमराजको पूजा गरी ढोकाको सँघारमा राखिएको ओखर फुटाएर कालको बाटो छेक्नुपर्दछ। पूजाविधि सकिएपछि दाजुभाइको आरोग्य, यश र दीर्घायुको कामना गर्दै निधारमा सप्तरंगी टीका लगाइदिन्छन्। मखमली, दुबो र सयपत्री फूलको माला लगाइदिन्छन् भने सगुनस्वरूप दही खुवाइन्छ।
त्यसपछि सेलरोटी, फलफूल, मिठाई र कपडासहितको भाग दाजुभाइलाई दिइन्छ। दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई ढाकाको टोपी पनि लगाइदिन्छन्, जसले आयु बढाउने विश्वास गरिनुका साथै राष्ट्रियता पनि झल्काउँछ। त्यसपछि दाजुभाइले पनि दिदीबहिनीलाई टीका र माला लगाइदिई आफ्नो गच्छेअनुसार उपहार तथा दक्षिणा प्रदान गर्नुपर्दछ। आज नेपालमा भाइटीकाको शुभ साइत बिहान ११ बजेर ७ मिनेटमा रहेको छ। टीका लगाइमाग्ने दाजुभाइ पश्चिम फर्कनुपर्दछ भने लगाइदिने दिदीबहिनी पूर्व फर्केर टीका लगाउनुपर्दछ। दिदीबहिनी नहुनेहरू रानीपोखरीको बालगोपालेश्वर मन्दिरमा गई टीका लिन्छन्, जुन आज बिहानदेखि साँझसम्म मात्र खुल्छ।
