काठमाडौँ । क्रिकेट स्कटल्यान्डले अफगानिस्तानसँगको क्रिकेट सम्बन्ध सीमित गर्ने निर्णय गरेको छ। अफगानिस्तानमा महिला तथा बालिकामाथि लगाइएका प्रतिबन्ध र महिला क्रिकेटको अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै बोर्डले नयाँ नीति स्वीकृत गरेको हो।
बोर्ड बैठकले महिला तथा बालिकाको क्रिकेट विकास, समानता र मानव अधिकारलाई निर्णयको मुख्य आधार बनाएको छ। नयाँ नीतिअन्तर्गत स्कटल्यान्डले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) का प्रतियोगितामा अफगानिस्तानको पुरुष टोलीसँग खेल्न भने जारी राख्नेछ। तर त्यस्तो सहभागितालाई तालिबान सरकार वा त्यसका नीतिको समर्थनका रूपमा बुझ्न नहुने बोर्डले स्पष्ट पारेको छ।
आईसीसीका प्रतियोगिताबाहेक स्कटल्यान्डले अफगानिस्तानसँग द्विपक्षीय शृङ्खला खेल्ने छैन। अफगानिस्तान सहभागी हुने त्रिकोणात्मक शृङ्खलामा पनि सहभागी नहुने निर्णय भएको छ। महिला क्रिकेट र मानव अधिकारको अवस्थामा उल्लेखनीय सुधार नभएसम्म यो नीति कायम रहनेछ।
त्यस्तै आईसीसीका कार्यक्रमबाहेक अफगानिस्तानको पुरुष टोलीलाई स्कटल्यान्डमा प्रशिक्षण शिविर, अभ्यास खेल तथा वार्मअप खेलका लागि आतिथ्य प्रदान गरिने छैन।
फ्रेन्चाइज क्रिकेटको विषयमा भने बोर्डले लचिलो दृष्टिकोण अपनाएको छ। अफगानिस्तान प्रिमियर लिग (एपीएल) मा स्कटल्यान्डका खेलाडी सहभागी हुने विषयमा खेलाडीसँग भएका सम्झौता र आफ्ना दायित्व पालना गर्ने जनाइएको छ। प्रतियोगितालाई आईसीसीको आधिकारिक स्वीकृति प्राप्त भएमा आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरी खेलाडीलाई अनापत्ति प्रमाणपत्र (एनओसी) दिन सकिनेछ। तर खेलाडीको व्यक्तिगत सहभागितालाई अफगान शासनप्रतिको समर्थन मान्न नहुने बोर्डको भनाइ छ। स्कटल्यान्डका ब्याटर जर्ज मुन्से एपीएलको खेलाडी छनोटमा अनुबन्ध भएका छन्।
सन् २०२१ अगस्टमा तालिबान पुनः सत्तामा फर्किएपछि महिला तथा बालिकाको शिक्षा, रोजगारी, सार्वजनिक जीवन र खेलकुदमा सहभागितामाथि विभिन्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। त्यसको प्रत्यक्ष असर महिला क्रिकेटमा पनि परेको छ। अफगानिस्तानले सन् २०१७ मा आईसीसीको पूर्ण सदस्यता प्राप्त गरेको भए पनि महिला राष्ट्रिय टोलीले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा सहभागिता जनाउन सकेको छैन। पुरुष खेलाडीले भने निरन्तर सहभागिता जनाउँदै आएका छन्।
यसअघि क्रिकेट अस्ट्रेलिया र इंग्ल्यान्ड तथा वेल्स क्रिकेट बोर्ड (ईसीबी) ले पनि अफगानिस्तानसँगको द्विपक्षीय क्रिकेट सम्बन्ध सीमित गर्ने निर्णय गरेका थिए। अस्ट्रेलियाले महिला तथा बालिकाको अधिकारको अवस्थालाई कारण देखाउँदै अफगानिस्तानसँगको द्विपक्षीय शृङ्खला पटक–पटक स्थगित गरेको थियो।
क्रिकेट स्कटल्यान्डको पछिल्लो निर्णय आउनुअघि अफगानिस्तान क्रिकेट बोर्डले दुईपटक स्कटल्यान्डसँग सम्पर्क गरेको थियो। जुलाईमा आयरल्यान्डसँगको पुरुष टोलीको शृङ्खलाअघि स्कटल्यान्डमा प्रशिक्षण सुविधा उपलब्ध गराउन एसीबीले अनुरोध गरेको थियो। तर सञ्चालनसम्बन्धी कठिनाइ र आफ्नो नीतिबारे थप छलफल गर्नुपर्ने भन्दै स्कटल्यान्डले उक्त अनुरोध अस्वीकार गरेको थियो। त्यसपछि सेप्टेम्बरमा एपीएलका लागि स्कटल्यान्डका खेलाडीको उपलब्धताबारे पनि एसीबीले चासो देखाएको थियो।
क्रिकेट स्कटल्यान्डले आफ्नो नयाँ नीतिलाई प्रत्येक वर्ष समीक्षा गर्ने जनाएको छ। आईसीसीबाट कुनै महत्त्वपूर्ण निर्णय भएमा वा अफगानिस्तानको महिला क्रिकेट र मानव अधिकारको अवस्थामा उल्लेखनीय परिवर्तन आएमा वार्षिक समीक्षाअघि पनि नीतिमा पुनर्विचार गर्न सकिनेछ।
