व्यायाम सकिएपछि मुटुको धड्कन कति चाँडो सामान्य अवस्थामा फर्किन्छ भन्ने कुराले शरीरभित्रको स्वास्थ्यबारे धेरै कुरा बताउन सक्छ। व्यायाम गर्दा मुटु जोडले धड्किरहेको अवस्थाको नाडी र व्यायाम सकिएको करिब एक मिनेटपछिको नाडीबीचको फरकलाई हार्ट रेट रिकभरी भनिन्छ।
न्युयोर्क युनिभर्सिटी ग्रोसम्यान स्कुल अफ मेडिसिनकी मुटुरोग विशेषज्ञ निसा गोल्डेन्बर्गका अनुसार यो नतिजा मुटु र रक्तनलीको स्वास्थ्यको राम्रो सूचक हो। कमजोर नतिजाले शरीरका अन्य भागमा लुकेका समस्याको प्रारम्भिक संकेत दिन सक्छ र यसले समग्र मृत्युको जोखिमसँग पनि सम्बन्ध राख्छ।
सन् १९९९ तिर अमेरिकाको ओहायोस्थित क्लिभल्यान्ड क्लिनिकका वैज्ञानिकहरूले २ हजार ४०० वयस्कको परीक्षण गरेर छ वर्षसम्म निगरानी गरेका थिए। कमजोर रिकभरी भएका व्यक्तिमा मृत्युको सम्भावना करिब चार गुणा बढी पाइएको थियो।
घरमै यो मापन गर्नुअघि डाक्टरसँग सल्लाह लिनु महत्त्वपूर्ण छ। व्यायाम गर्दा चक्कर लागेमा, छाती दुखेमा वा सास फेर्न अस्वाभाविक रूपमा गाह्रो भएमा तुरुन्तै रोकिनुपर्छ। मुटुको समस्या भएका व्यक्तिले चिकित्सकीय निगरानीबिना यो परीक्षण गर्नु हुँदैन।
मापनका लागि पहिले २२० बाट आफ्नो उमेर घटाएर अधिकतम मुटुको चाल निकालिन्छ। त्यसपछि मुटुको चाल अधिकतमको ७० देखि ८५ प्रतिशतसम्म पुग्ने गरी दौडिने वा साइकल चलाउने जस्ता व्यायाम गर्नुपर्छ। व्यायाम रोक्नेबित्तिकै नाडी नाप्ने, एक मिनेट आराम गरेर फेरि नाप्ने र पहिलो सङ्ख्याबाट दोस्रो घटाउने हो। पहिलो एक मिनेटमा धड्कन कम्तीमा १८ ले घट्नु राम्रो मानिन्छ भने १२ भन्दा कम भएमा भविष्यमा स्वास्थ्य समस्याको जोखिम बढ्न सक्छ।
बेलायतको युनिभर्सिटी अफ हर्टफोर्डसायरकी प्राध्यापक लिन्डसे बटम्सका अनुसार शरीरमा एक्सेलरेटर र ब्रेकजस्ता दुई प्रणालीले काम गर्छन्। व्यायाम गर्दा एक्सेलरेटर सक्रिय हुन्छ भने त्यसपछि ब्रेक लागेर शरीर आरामको अवस्थामा जान्छ। नियमित कार्डियोभास्कुलर व्यायामबाट यो नतिजा सुधार गर्न सकिन्छ। हिँड्ने, साइकल चलाउने, जगिङ गर्ने, पौडी खेल्ने वा नाच्ने अभ्यासले यसमा मद्दत गर्छ।
