ओखलढुङ्गाको ठूलाछापमा मादल बनाउने पुरानो पेसा क्रमशः हराउँदै गएको छ। कुनै समय तिहारको बेला मादल बनाउने र मर्मत गर्ने काममा कालीगढको फुर्सद हुँदैनथ्यो। अहिले बजारमा नयाँ मादल पाउनै मुस्किल भएको छ, किनभने दक्ष कालीगढले नयाँ मादल बनाउन छाडेका छन्।
करिब ५६ वर्षदेखि मादल बनाउँदै आएका नीरकाजी बिशङ्खेका अनुसार पहिले तिहारको सिजनमा सयौँ मादल बनाउने र मर्मत गर्ने काम हुन्थ्यो। त्यसबेला एक सिजनमा डेढ लाखदेखि तीन लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी हुन्थ्यो। अहिले भने यो सिजनको आम्दानी २५ हजारदेखि ३० हजार रुपैयाँमा सीमित भएको छ। पुरानो मादलमा खरी मात्र लगाउँदा दुई हजार, एकतर्फी ताल फेर्दा तीन हजार र दुवैतर्फ फेर्दा चार हजार रुपैयाँ लिने गरिएको छ।
कच्चा पदार्थको अभाव अर्को ठूलो समस्या बनेको छ। गाईगोरु, राँगा र बाख्राको छाला चाहिने मादल बनाउन सामुदायिक वनबाट काठ काट्न नपाइने र गाउँमा गाईगोरु कम हुँदै गएपछि छाला पाउन पनि गाह्रो भएको कालीगढको भनाइ छ।
१२ वर्षको उमेरदेखि मादल बनाउँदै आएका ८० वर्षीय कालीबहादुर बिशङ्खेले पहिले एक सिजनमा २० देखि २२ वटा नयाँ मादल बनाउने गरेको सम्झना छ। अहिले उनले बनाएका तीनवटा साना मादल घरमै बिक्रीको प्रतीक्षामा छन्।
नयाँ पुस्ताले पेसा नअपनाउनु, डेक र मोबाइलबाट गीत बजाउने चलन बढ्नु र अनलाइनबाट आउने मादलसँगको प्रतिस्पर्धाले पनि यो सीप सङ्कटमा परेको कालीगढ बताउँछन्। ठूलाछापमा मादल बनाउने चार-पाँच घर छन्, तर सबैको अवस्था उस्तै छ। यही अवस्था रहे पुस्तौँदेखि चल्दै आएको सीप नै हराउने चिन्ता उनीहरूमा छ।
