दक्षिणी साइबेरियाको एउटा पुरानो समाधिस्थलमा भेटिएका अवशेषले मानिसले झन्डै तीन हजार वर्षअघिदेखि नै गाँजालाई चेतनामा असर पार्ने पदार्थका रूपमा प्रयोग गर्दै आएको देखाएको छ। अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यो अहिलेसम्म भेटिएको सबैभन्दा पुरानो प्रत्यक्ष प्रमाण हो।
उयुक उपत्यकामा रहेको उक्त समाधिस्थल करिब दुई हजार आठ सय वर्ष पुरानो मानिएको छ। यो समय स्किथियन सभ्यताको सुरुआती चरणसँग मिल्छ। स्विट्जरल्यान्डको बर्न विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ता जिनो कास्पारी नेतृत्वको टोलीले सन् २०१७ देखि त्यहाँ अध्ययन गर्दै आएको छ। बिहीबार प्रतिष्ठित वैज्ञानिक जर्नल साइन्समा प्रकाशित अध्ययनले उक्त खोज सार्वजनिक गरेको हो।
टोलीले समाधिस्थलभित्र साना काला थोप्ला देखेपछि परीक्षण गर्दा ती गाँजाका बीउ भएको पुष्टि भयो। त्यहाँबाट एक हजार चार सयभन्दा बढी बीउ सङ्कलन गरियो र रेडियोकार्बन परीक्षणले ती करिब दुई हजार आठ सय वर्षअघि त्यहाँ राखिएको देखायो।
त्यसैगरी संरक्षित अवस्थामा भेटिएको मानव कपालको मास स्पेक्ट्रोमिटर परीक्षणमा टेट्राहाइड्रोक्यानाबिनोल (टीएचसी) र क्यानाबिनोल भेटियो। टीएचसी गाँजाको मुख्य मनोसक्रिय तत्त्व हो भने क्यानाबिनोल हावाको सम्पर्कपछि टीएचसीबाट बन्ने यौगिक हो। कपालमा यी दुवै तत्त्व भेटिनु गाँजा सेवनको प्रत्यक्ष प्रमाण भएको अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ।
यसअघि नशालु पदार्थका रूपमा गाँजा प्रयोग भएको प्रमाण करिब दुई हजार पाँच सय वर्ष पुरानोसम्म मात्र भेटिएको थियो। पूर्वी एसियामा कम्तीमा छ हजार वर्षअघि नै गाँजाको खेती हुन्थ्यो, तर त्यो मुख्यतः तेलयुक्त बीउका लागि थियो।
कास्पारीका अनुसार समाधिस्थलमा दर्जनौँ घोडाको बलि दिइएको प्रमाण छ र केही मानिसको पनि बलि दिइएको हुन सक्छ। त्यसैले पीडितलाई शान्त पार्न वा बेहोस बनाउन गाँजा प्रयोग गरिएको हुन सक्ने अनुमान छ, यद्यपि यसलाई पुष्टि गर्ने आधार भने छैन। टोलीले अब ती बीउको प्राचीन डीएनएको अध्ययन गरिरहेको छ, जसलाई अहिलेसम्मको सबैभन्दा पुरानो संरक्षित गाँजा डीएनए मानिएको छ।
