महोत्तरी — दसैँ सकिएलगत्तै मधेसका बस्तीमा दीपावली र छठको तयारी सुरु भएको छ। मिथिला क्षेत्रमा यी दुई पर्व मन फुकाएर मनाउने परम्परा छ। पर्वअघि घर लिपपोत र रङरोगन गर्ने चलन भएकाले विभिन्न रङका माटोको माग ह्वात्तै बढेको छ। यही माग गरिब बस्तीका श्रमिकका लागि आम्दानीको अवसर बनेको छ।
महोत्तरीका मुसहर बस्तीका महिला तथा युवायुवती पोखरी र खोला किनारबाट रातो, कमेरे, पहेँलो र धुस्रो कालो माटो सङ्कलन गरेर बिक्री गरिरहेका छन्। भङ्गाहा–३ सकरी बस्तीकी पुर्नी सदाका अनुसार यसै कमाइले पर्वको खर्च टार्ने र केही नगद बचत गर्ने योजना छ। दसैँदेखि छठसम्म माटो खोज्न निस्कने चलन बस्तीमा वर्षौंदेखि चल्दै आएको छ।
औरही–८ टिम्कियाकी शनिचरी सदाले दसैँदेखि छठसम्म माटो बेचेकै रकमले पर्व टार्ने गरेको बताइन्। भङ्गाहा–४ रामनगरकी हेमनी सदाले पछिल्ला १० वर्षयता हरेक वर्ष विभिन्न रङका माटो सङ्कलन गरेर राम्रो आम्दानी गर्दै आएकी छन्। उनका अनुसार कमेरे र पहेँलो माटो नजिकैका पोखरी र खोला किनारबाट पाइन्छ भने रातो माटो लिन १५/१६ किलोमिटर टाढा बर्दिबासको रातोमाटो थुम्कासम्म पुग्नुपर्छ।
जिल्लाका १० नगरपालिका र पाँच गाउँपालिकासहित १५ वटै स्थानीय तहका लगभग सबै बस्तीमा मुसहर समुदायको बसोबास छ। मधेसमा धेरै घर बाँसको चोयाका भित्ताका हुने भएकाले लिपपोत र रङरोगनमा माटोकै प्रयोग हुन्छ। गौशाला–१ रामनगरकी ममता महतोका अनुसार पर्वका बेला बस्तीका श्रमिकले माटो बेचेरै पर्व खर्च जोहो गर्छन्।
स्थानीयको चिन्ता भने अर्कै छ — दिनदिनै पक्की घर बन्ने क्रम बढ्दै गएपछि केही वर्षपछि माटो सङ्कलनको यो चलन हराउन सक्ने उनीहरू बताउँछन्।
