नेपालमा हरेक वर्ष ५० हजारभन्दा बढी मानिस मस्तिष्कघातबाट प्रभावित हुने गरेका छन्। नेपाल पक्षघात सङ्घका निवर्तमान अध्यक्ष राजु पौडेलका अनुसार देशमा हरेक १० मिनेटमा एक जनामा मस्तिष्कघात हुने गरेको छ। विश्व मस्तिष्कघात दिवसका अवसरमा उनले यी तथ्य सार्वजनिक गरेका हुन्।
हरेक मिनेट महत्वपूर्ण हुन्छ भन्ने नाराका साथ आज देशभर मस्तिष्कघात दिवस मनाइँदै छ। मस्तिष्कको कुनै भागमा रक्तसञ्चार रोकिँदा, अक्सिजन र पोषक तत्वको कमी हुँदा तथा धमनीमा रगत जमेर अवरोध हुँदा मस्तिष्कले नियन्त्रण गुमाउँछ। यही अवस्थालाई मस्तिष्कघात भनिने पौडेलले बताए।
मस्तिष्कघात भएकामध्ये एक तिहाइले अकालमा ज्यान गुमाउनुपर्ने भएकाले सरकारले यसतर्फ विशेष ध्यान दिनुपर्ने उनको भनाइ छ। विश्वभर हरेक वर्ष एक करोड २० लाख मानिस मस्तिष्कघातबाट प्रभावित हुन्छन् र तीमध्ये ५० प्रतिशतको मृत्यु हुने गरेको छ। विश्वमा चार जनामा एक जनालाई जीवनमा कुनै बेला पक्षघातको सम्भावना रहने र हरेक तीन सेकेन्डमा एक जनामा पक्षघात हुने गरेको पौडेलले बताए। नेपालमा मस्तिष्कघात भएकामध्ये १५ देखि २० प्रतिशतको मृत्यु हुने गरेको छ।
उच्च रक्तचाप, मधुमेह, मोटोपन, धुमपान, निष्क्रिय जीवनशैली, असन्तुलित आहार र मुटुको चाल गडबड हुँदा पक्षघातको जोखिम बढ्छ। सन्तुलन गुम्नु, अनुहार बाङ्गो हुनु, आँखाको ज्योति अचानक गुम्नु, बोली लरबराउनु र हातखुट्टा लुलो हुनु यसका लक्षण हुन्। यस्ता लक्षण देखिए चार घण्टाभित्र अस्पताल पुग्न सके उपचार सम्भव हुने पौडेल बताउँछन्। उपचारमा रगत पातलो बनाउने औषधि प्रयोग गरिन्छ र बिरामीलाई फिजियोथेरापी गराउनुपर्छ।
मस्तिष्कघातको अवस्था र उपचारका उपाय खोज्न सन् २०१७ मा नेपाल पक्षघात सङ्घ स्थापना भएको थियो। सङ्घले जर्मनीको हाइडलबर्गस्थित युनिभर्सिटी हस्पिटल, जिआइजेड र विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनसँगको सहकार्यमा काम गर्दै आएको छ। उपचारका लागि अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड तय गर्ने काम भइरहेको पौडेलले जानकारी दिए।
