भोजपुरका गाउँहरूमा पाकेको धान खेतबाट घरसम्म पुर्याउनु अहिले किसानका लागि ठूलो चुनौती बनेको छ। गाउँका युवाहरू वैदेशिक रोजगारी र सहर बसाइँतर्फ लागेपछि बाली भित्र्याउने बेलामा कामदार खोज्नै मुस्किल परेको किसानहरू बताउँछन्। वर्षभरि मेहनत गरेर हुर्काएको बाली समयमै भित्र्याउन नसक्दा उनीहरू चिन्तामा छन्।
धान काट्ने, बिटा बाँध्ने, खेतबाट बोकेर खलोमा पुर्याउने, झाँट्ने र बत्ताएर घरसम्म लैजाने कामका लागि बलिया मानिस चाहिन्छ। युवाहरू गाउँमा नहुँदा यी काम गर्न निकै कठिन भएको छ। पहिले गाउँमै पर्याप्त मानिस पाइन्थ्यो, अहिले भने कामदार खोज्दै हिँड्नुपर्ने अवस्था आएको टेम्केमैयुङ गाउँपालिका–६ का किसान बलबहादुर राई बताउँछन्। गाउँमा खेती गर्ने युवा घट्दै गएको र बाली भित्र्याउने काममा बलियो जनशक्ति नपाइएको उनको भनाइ छ।
हतुवागढी गाउँपालिका–२ लुङ्गिनका किसान जयबहादुर थापाका अनुसार अहिले खेतीपातीको काम महिला र ज्येष्ठ नागरिककै भरमा चलिरहेको छ। परिवारका सदस्य मिलेर काम धान्नुपर्ने बाध्यता रहेको र शारीरिक श्रम धेरै लाग्ने भएकाले महिला तथा ज्येष्ठ नागरिकलाई झनै कठिन हुने गरेको उनले बताए। काम सकिन धेरै समय लाग्ने गरेको पनि किसानहरूको गुनासो छ।
पहिले छिमेकी र आफन्त मिलेर पालैपालो एकअर्काको खेतीमा सघाउने मेलापातको चलन थियो। युवा घट्दै जाँदा त्यो चलनबाट पनि काम सम्पन्न गर्न कठिन हुन थालेको छ। स्थानीय सरकारले युवालाई गाउँमै टिकाउन पहल गर्नुपर्ने र आधुनिक कृषि प्रणाली अपनाउन प्रोत्साहन गर्नुपर्ने किसानहरूको माग छ।
