काठमाडौं — स्वदेशी उत्पादनमूलक उद्योगहरू सञ्चालन क्षमताको आधाभन्दा पनि कममा खुम्चिएको नेपाल राष्ट्र बैंकको अध्ययनले देखाएको छ। आर्थिक गतिविधि अध्ययन प्रतिवेदनअनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो ६ महिनामा उद्योगहरूको औसत क्षमता उपयोग जम्मा ४२.१ प्रतिशतमा सीमित भएको हो। यो आँकडा भुकम्प र कोभिड महामारीपछिको समययताकै सबैभन्दा कम हो।
राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा उद्योगको क्षमता उपयोग लगातार ओरालो लागिरहेको छ। आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा ४९.८ प्रतिशत रहेको वार्षिक औसत उपयोग आव २०८०/८१ मा घटेर ४८.३ प्रतिशतमा झरेको थियो। आव २०८१/८२ मा यो ४४.५ प्रतिशतमा खुम्चिएकोमा चालु वर्षको पहिलो ६ महिनामा झनै ओरालो लाग्दै ४२.१ प्रतिशतमा झरेको हो।
पछिल्लो एक दशकको आँकडालाई हेर्दा प्राकृतिक विपद् वा मानवीय संकटका बेला बाहेक उद्योगको क्षमता उपयोग ५० प्रतिशतभन्दा माथि नै रहेको देखिन्छ। आर्थिक वर्ष २०७५/७६ को पहिलो ६ महिनामा त यो ६० प्रतिशतसम्म पुगेको थियो, जुन अहिलेसम्मकै उच्च हो। आव २०७४/७५ मा वार्षिक औसत ५९.७ प्रतिशत थियो।
भुकम्प र नाकाबन्दीपछि आव २०७२/७३ को पहिलो आधा वर्षमा क्षमता उपयोग ३९.५ प्रतिशतसम्म झरेको थियो भने कोभिड महामारीको सुरुवाती समय अर्थात् आव २०७६/७७ को पहिलो ६ महिनामा यो ३९.८ प्रतिशतमा खुम्चिएको थियो। अहिलेको अवस्था यिनै विपद्कालीन समयसँग तुलना गर्न सकिने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
अध्ययनमा पहिले १३१ उद्योग समेटिएकामा पछिल्लो समय १५४ वटा उद्योगको उत्पादन र क्षमता उपयोगको नियमित अनुगमन गरिएको हो। बजारमा समग्र मागमा आएको संकुचन, जनसांख्यिक अवस्था र आयातित वस्तुसँगको प्रतिस्पर्धाले स्वदेशी उद्योगको क्षमता उपयोग घटेको राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरूको विश्लेषण छ।
