डोल्पाको शे-फोक्सुण्डो तालको दक्षिणतर्फ रहेको रिग्मो गाउँ अहिले पर्यटकको रोजाइमा पर्न थालेको छ, तर त्यहाँका बासिन्दाको दैनिकी भने अझै उस्तै कठिन छ। तालको किनारमा ढुंगा र काठले बनेका परम्परागत घर, होमस्टे र रेष्टुरेन्ट छन्, तर गाउँसम्म पुग्ने सडक छैन। सदरमुकाम दुनैबाट दुई दिन हिँडेपछि मात्र रिग्मो पुगिन्छ।
स्वास्थ्य सेवा नै यहाँको सबैभन्दा ठूलो समस्या हो। गाउँ नजिकै आधारभूत स्वास्थ्य सेवा केन्द्र भए पनि औषधि पाउन मुस्किल छ। गत चैतमा बिरामी परेका ६५ वर्षीय चुपुर लामाले उपचारका लागि दुनैबाट जिपमा सुर्खेत र त्यहाँबाट जहाजमा काठमाडौं जानुपर्यो। वडाध्यक्ष निमा लामाका अनुसार जटिल बिरामी वा दुर्घटना हुँदा हेलिकप्टर नै बोलाउनुपर्छ, जसमा १० देखि १२ लाख रुपैयाँ खर्च हुन्छ। पैसा हुनेले हेलिकप्टर चढ्छन्, नहुनेले ज्यान गुमाउनुपर्ने अवस्था रहेको उनको भनाइ छ। गर्भवती महिलालाई पनि हेलिकप्टरबाटै लैजाने गरिएको छ।
शिक्षाको अवस्था पनि उस्तै छ। २०१८ सालमा स्थापना भएको गोविन्द आधारभूत विद्यालयमा अहिले बाल कक्षा मात्र चल्छ, जसमा ७ जना विद्यार्थी छन्। माथिल्लो कक्षाका विद्यार्थी दुई घण्टा तलको विद्यालयको होस्टेलमा बसेर पढ्छन्।
रिग्मोमा ६२ घरधुरीमा करिब ४ सय जनसंख्या छ। कर्णाली प्रदेश सरकारले ४० करोड रुपैयाँको बजेटमा रिग्मो बस्ती विकास कार्यक्रम ल्याएको छ, तर गाउँमा भने काम सुरु भएको छैन। स्थानीयको मुख्य आम्दानी यार्सागुम्बा हो, तर यस वर्ष मूल्य घटेर अघिल्लो वर्ष २०–३० लाखमा बेचिने यार्सा १२–१५ लाखमा बेच्नुपरेको छ। पर्यटक भने बढिरहेका छन् — आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा ५ हजार ९५ र २०८२/८३ मा ७ हजार २३२ पर्यटकले ताल अवलोकन गरे।
