हुम्ला — केही वर्षअघिसम्म नगद वा उधारोमा मात्र कारोबार हुने हुम्लाका पसलहरूमा अहिले क्यूआर कोडबाट भुक्तानी गर्ने ग्राहकको भीड लाग्न थालेको छ। अदानचुली गाउँपालिकाको श्रीनगरमा व्यवसायी तिलकबहादुर शाहीको पसलमा दसैँको घटस्थापनाको दिउँसो पनि क्यूआरबाट सामान किन्ने ग्राहक बाक्लै थिए।
शाहीका अनुसार डिजिटल भुक्तानीले व्यापार सहज, सुरक्षित र पारदर्शी बनाएको छ। पहिले उधारो कारोबार कागजमा लेखिन्थ्यो, चेकमा हस्ताक्षर नमिल्दा झन्झट हुन्थ्यो। अहिले मोबाइलमै हिसाब राखिन्छ र क्यूआर कोड मेसेन्जर वा ह्वाट्सएपबाट पठाइदिए पैसा सिधै बैंक खातामा आइपुग्छ।
सडकको पहुँच सीमित रहेको हुम्लामा इन्टरनेटले भने दैनिकी बदलिदिएको छ। २०८२ असार २२ गते खार्पुनाथ–५ को चुवाखोलामा बेली पुल बनेपछि हुम्ला राष्ट्रिय सडक सञ्जालमा जोडिने अन्तिम जिल्ला बन्यो — तर त्यसअघि नै डिजिटल सञ्जालले जिल्लालाई देश र विश्वसँग जोडिसकेको थियो।
आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा ग्रामीण दूरसञ्चार विकास कोषअन्तर्गत करिब २० करोड ७९ लाख रुपैयाँको परियोजनाबाट जिल्लामा इन्टरनेट विस्तार सुरु भएको थियो, जसमध्ये करिब पाँच करोड २० लाख रुपैयाँ हुम्लाका विद्यालय, स्वास्थ्य संस्था र स्थानीय तहका कार्यालयमा खर्च भयो। २०८१ मा सिमकोटमा फाइबर सेवा पुग्यो र अहिले सातवटै स्थानीय तहमा फोरजी पुगेको छ — समुद्री सतहबाट चार हजार ६०० मिटर उचाइको लिमी उपत्यकासम्म।
राष्ट्रिय जनगणना २०७८ मा ५५ हजार ३९४ जनसङ्ख्या रहेको हुम्लामा नियमित इन्टरनेट प्रयोगकर्ता ३९७ मात्र थिए, तर अहिले अवस्था फेरिएको छ। जिल्ला अस्पताल हुम्लाबाट विशेषज्ञसहितको टेलिमेडिसिन सेवा चलिरहेको छ, विद्यालयमा ईएमआईएस र स्मार्ट बोर्ड प्रयोग हुन थालेका छन्, र खार्पुनाथ गाउँपालिकाले ‘स्मार्ट गाउँपालिका’ कार्यक्रम अघि सारेको छ।
