नेपाल धितोपत्र बोर्डले सेयर बजारको वास्तविक अवस्था झल्काउने छुट्टै बेञ्चमार्क सूचकाङ्क ल्याउने तयारी अघि बढाएको छ। यसका लागि बोर्डले ‘धितोपत्र बजारमा बेञ्चमार्क सूचकाङ्कको पुनर्संरचना सम्बन्धी कार्यपत्र, २०८३’ सार्वजनिक गर्दै सरोकारवालासँग सुझाव मागेको छ।
हाल प्रयोगमा रहेको नेप्से परिसूचक निकाल्दा कम्पनीको कुल सूचीकृत सेयरलाई बजार मूल्यसँग गुणन गरिन्छ। त्यसमा संस्थापकका नाममा रहेका, सरकारी स्वामित्वमा रहेका र लक–इन अवधिमा रहेका सेयर पनि जोडिन्छन्, जबकि ती सेयर दैनिक कारोबारमा आउँदैनन्। यसैले सूचकाङ्कमा देखिने कम्पनीको प्रभाव र लगानीकर्ताले साँच्चै किन्नबेच गर्न सक्ने सेयरको आकारबीच अन्तर पर्ने गरेको छ।
प्रस्तावित व्यवस्थामा अहिलेको परिसूचक खारेज हुने छैन। त्यसलाई ‘नेप्से अल इक्विटी इन्डेक्स’ का रूपमा पुनःपरिभाषित गरी समग्र सूचीकृत बजारको प्रदर्शन मापन गर्न प्रयोग गरिनेछ। त्यसैसँगै बजारमा खुला रूपमा खरिदबिक्री गर्न सकिने सेयरको बजार पुँजीकरणमा आधारित ‘नेप्से बेञ्चमार्क इन्डेक्स’ सञ्चालनमा आउनेछ।
नयाँ सूचकाङ्कमा कुनै पनि कम्पनी स्वतः समेटिने छैन। साधारण सेयर जारी गरेका, न्यूनतम कारोबारयोग्य सेयरको मापदण्ड पूरा गरेका, नियमित कारोबार हुने र पर्याप्त तरलता भएका कम्पनी मात्र यसमा रहनेछन्। वित्तीय अनुशासन पालना नगर्ने र समयमा सूचना नदिने कम्पनी बाहिरिनेछन्।
कार्यपत्रमा नयाँ प्रणाली लागू गर्नुअघि कम्तीमा छ महिनासम्म पुरानो र नयाँ सूचकाङ्कलाई समानान्तर रूपमा गणना गरी तुलना गर्ने प्रस्ताव छ। अर्थ मन्त्रालयले गत भदौ २९ मा ल्याएको पुँजी बजार सुदृढीकरण तथा पुनरुत्थान कार्ययोजनाले २०८३ मंसिर मसान्तभित्र नयाँ सूचकाङ्क प्रयोगमा ल्याउने लक्ष्य राखेको छ।
नयाँ सूचकाङ्कले म्युचुअल फन्ड, संस्थागत लगानीकर्ता र पोर्टफोलियो व्यवस्थापकलाई आफ्नो लगानीको प्रतिफल र जोखिम सही रूपमा नाप्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। कुल बजार पुँजीकरण ठूलो भए पनि कारोबारयोग्य सेयर कम भएको कम्पनीको भार नयाँ सूचकाङ्कमा घट्नेछ, जसले बजारको यथार्थ चित्र देखाउनेछ।
