काठमाडौं — नेपालको विशिष्ट पहिचान, सांस्कृतिक विविधता, प्राकृतिक सम्पदा र समकालीन उपलब्धिलाई विश्वमाझ अझ बलियो रूपमा प्रस्तुत गर्न सरकार प्रतिबद्ध रहेको परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले बताएका छन्। परराष्ट्र मामिला अध्ययन प्रतिष्ठान (आईएफए) ले आयोजना गरेको ‘ब्रान्ड नेपालः नेशनल एसेट, ग्लोबल न्यारेटिभ्स र स्ट्राटेजिक अपरच्युनिटिज’ विषयक परियोजना प्रतिवेदन सार्वजनिक तथा नीतिगत संवाद कार्यक्रममा सम्बोधन गर्दै उनले देशको अन्तर्राष्ट्रिय छविलाई विकास आकाङ्क्षा र परराष्ट्र नीतिको महत्वपूर्ण रणनीतिक सम्पत्तिका रूपमा व्याख्या गरे।
परराष्ट्रमन्त्री खनालले राष्ट्रको प्रतिष्ठाले लगानीसम्बन्धी निर्णय, कूटनीतिक सम्बन्ध, उपभोक्ताको विश्वास र अन्तर्राष्ट्रिय जगत्मा देशको स्थान निर्धारण गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताए। ‘ब्रान्ड नेपाल हाम्रो विकास आकाङ्क्षा र परराष्ट्र नीतिको अभिन्न हिस्सा हो,’ उनले भने। नेपालको विश्वव्यापी पहिचान हिमाल र लुम्बिनीसँग जोडिए पनि त्यो ती स्थापित परिचयमा मात्र सीमित नरहेको उनको भनाइ थियो।
काठमाडौं उपत्यकाको परम्परागत हस्तकला, हिमाली समुदायका बुनाइ परम्परा, थारू समुदायका कला तथा पर्यावरणसम्बन्धी ज्ञान, मैथिली र भोजपुरी भाषाका साहित्यिक अभिव्यक्ति तथा पूर्वी पहाडका किरात परम्पराहरू नेपालको सामूहिक पहिचानका महत्वपूर्ण आधार भएको उनले उल्लेख गरे। नेपाली समुदायको उद्यमशीलता, कलाकारको सिर्जनशीलता, युवा नवप्रवर्तकका उपलब्धि र विश्वभर रहेका नेपाली पेसाकर्मीको योगदानले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचानलाई थप समृद्ध बनाएको उनले बताए।
ब्रान्ड नेपालको प्रवर्द्धनका लागि परराष्ट्रमन्त्री खनालले तीनवटा प्राथमिकता अघि सारे। पहिलो, नेपालको विविध राष्ट्रिय सम्पदाको पहिचान, संरक्षण र मूल्य अभिवृद्धि गर्ने। दोस्रो, सार्वजनिक कूटनीतिमार्फत नेपालको व्यापक र प्रभावकारी राष्ट्रिय पहिचान निर्माण गर्ने। र तेस्रो, राष्ट्रिय पहिचानलाई उदीयमान रणनीतिक अवसरसँग जोड्नु। परम्परागत हस्तकला, कृषि अभ्यास, परम्परागत औषधोपचारसम्बन्धी ज्ञान, क्षेत्रीय परिकार र कलात्मक अभिव्यक्तिमा सांस्कृतिक तथा आर्थिक सम्भावना रहेको उनले बताए।
यस्ता मौलिक उत्पादनको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान र प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता बढाउन बौद्धिक सम्पत्ति अधिकारको संरक्षण, भौगोलिक सङ्केत, प्रमाणीकरण प्रणाली र गुणस्तर मापदण्ड आवश्यक रहेको उनले बताए। ‘हामीले मेड इन नेपाललाई मौलिकता, गुणस्तर र जिम्मेवार उत्पादनका आधारमा विश्व बजारमा विश्वासिलो ब्रान्डका रूपमा स्थापित गर्ने लक्ष्य राख्नुपर्छ,’ उनले भने। संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शान्ति स्थापना कार्यमा नेपालको सहभागिता, सामुदायिक वनको सफल अभ्यास, सिर्जनशील उद्योग र डिजिटल क्षेत्रमा नेपाली युवाको क्षमतालाई नेपालको समकालीन पहिचानका रूपमा प्रस्तुत गर्नुपर्ने उनको भनाइ थियो।
सन् २०२५ मा आयोजना गरिएको र सन् २०२७ मा पुनः आयोजना गर्ने तयारी रहेको ‘सगरमाथा संवाद’ले जलवायु परिवर्तन र दिगो विकासजस्ता साझा विश्वव्यापी चुनौतीमा संवाद सहजीकरण गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपालको रचनात्मक भूमिका स्थापित गर्न सहयोग पुर्याएको उनले उल्लेख गरे। जलविद्युत्, पर्यटन, डिजिटल सेवा, नवप्रवर्तन र सिर्जनशील उद्योगमा नेपालको सम्भावना रहेको बताउँदै आगामी दशकमा नेपाललाई कला र सिर्जनशीलता, उद्यमशीलता, सांस्कृतिक समृद्धि तथा समुदायको ज्ञान र अनुभवका लागि विश्वमाझ चिनिने राष्ट्रका रूपमा स्थापित गर्नुपर्ने उनले बताए।
