अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि अर्को ठूलो सैन्य हमला गर्ने वा नगर्ने भन्ने विषयमा छिट्टै निर्णय लिने बताएका छन्। बिहीबार ह्वाइट हाउसमा राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकारहरूसँगको बैठकपछि पत्रकारसँग कुरा गर्दै उनले इरानको आणविक कार्यक्रम पूर्ण रूपमा अन्त्य भएको र त्यस्तो कार्यक्रम फेरि कहिल्यै नबन्ने कुरा सुनिश्चित गर्न थप हमला आवश्यक पर्न सक्ने बताए। मध्यावधि निर्वाचनपछि इरानबारे उच्च सुरक्षा अधिकारीसँग भएको यो उनको पहिलो छलफल थियो।

सम्भव भएसम्म इरानको बाँकी संरचना नष्ट गर्न नचाहेको उनले बताए, तर त्यसो गर्नुपर्ने अवस्था पनि आउन सक्ने उनको भनाइ थियो। उनले चाँडै नै सबै कुरा थाहा पाइने बताए।

अमेरिकी अनलाइन एक्सियसका अनुसार ट्रम्पसामु अहिले तीन विकल्प छन्। पहिलो, इरानमाथि फेरि ठूलो सैन्य आक्रमण गर्ने। दोस्रो, नौसैनिक नाकाबन्दी र आर्थिक प्रतिबन्धमार्फत दबाब कायम राख्ने। र तेस्रो, इरानले उल्लेख्य लचक देखाए सम्झौता गर्ने। अमेरिकी सेनाको केन्द्रीय कमान्ड सम्भावित ठूलो कारबाहीका लागि तयारी अवस्थामा छ, तर ह्वाइट हाउसबाट अहिलेसम्म आक्रमणको नयाँ निर्देशन जारी भएको छैन। अमेरिकाले तेस्रो विमानवाहक युद्धपोत समूह मध्यपूर्व पठाउन सक्ने विषयलाई पनि सम्भावित आक्रमणको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।

राजनीतिक हिसाबले पनि ट्रम्प अहिले तुलनात्मक रूपमा सहज अवस्थामा छन्। नोभेम्बर ३ को मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकनले कंग्रेसका दुवै सदनमा बहुमत गुमाए पनि नयाँ सांसदहरूले जनवरी ३ देखि मात्र कार्यभार सम्हाल्नेछन्। त्यतिन्जेल दुवै सदनमा रिपब्लिकनकै बहुमत कायम रहनेछ। जनवरीमा नयाँ कंग्रेस सुरु भएपछि भने डेमोक्रेटले दुवै सदनको नेतृत्व सम्हाल्नेछन् र इरान युद्ध, सैन्य कारबाहीको खर्च तथा प्रशासनका निर्णयबारे सुनुवाइ गर्न सक्नेछन्। त्यसैले जनवरीअघि नै निर्णय लिनुपर्ने परिस्थिति ट्रम्पसामु छ।

यता इरानले वार्ता अघि बढाउन सात सर्त राखेको छ। इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सचिव मोहसेन रेजाईले ती सर्त पूरा नभएसम्म होर्मुज जलडमरूमध्य नखोल्ने र वार्तामा नबस्ने बताएका छन्। ती सर्तमा मध्यपूर्वका सबै मोर्चामा युद्ध अन्त्य गर्ने, विदेशमा रोक्का राखिएको इरानको सम्पत्ति फुकुवा गर्ने, इरानी तेलमाथिका आर्थिक प्रतिबन्ध हटाउने, इरानी बन्दरगाहमाथिको अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी अन्त्य गर्ने, युद्धबाट भएको क्षतिको क्षतिपूर्ति दिने, मध्यपूर्व क्षेत्रबाट अमेरिकी सेना फिर्ता गर्ने र इरानलाई दिइँदै आएको धम्की तथा आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप अन्त्य गर्नुपर्ने माग छन्। रेजाईले नोभेम्बर 3 मा अमेरिकाले दिएको जवाफ आफ्ना माग पूरा गर्न पर्याप्त नभएको बताएका छन्।

यसैबीच अमेरिका र इरानबीच वार्ताका लागि कतारको मध्यस्थता जारी छ। कतारका मध्यस्थकर्ताले दुई दिनमा कार्यान्वयन गर्न सकिने विश्वास निर्माणसम्बन्धी प्रस्ताव तयार पारिरहेका छन्। प्रस्तावअनुसार पहिलो दिन अमेरिकाले इरानमाथिको नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने र रोक्का राखिएको केही रकम फुकुवा गर्नेछ। इरानले पनि बमबारी गरिएका आणविक केन्द्रमा अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सीका निरीक्षकलाई प्रवेश दिनेछ। दोस्रो दिन इरानले होर्मुज जलमार्ग खोल्ने र त्यसपछि इरानको आणविक कार्यक्रम तथा उच्च संवर्धित युरेनियमको भण्डारबारे वार्ता अघि बढाउने प्रस्ताव छ।

यसैबीच रेजाईले बिहीबार रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग मस्कोस्थित क्रेमलिनमा भेट गरेका थिए। उनले इरानका सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनीको सन्देश पुटिनलाई बुझाएका थिए। पुटिनले युद्ध अन्त्यका लागि सहयोग गर्न रुस तयार रहेको बताएका छन्।