गत १० भदौमा रसुवा–भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीले देशको अर्थतन्त्रमा चार खर्ब ७२ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ बराबरको क्षति पुर्याएको राष्ट्रिय योजना आयोगको प्रारम्भिक मूल्यांकनले देखाएको छ। आयोगले शुक्रबार सार्वजनिक गरेको विपद्पछिको आवश्यकता मूल्यांकन प्रतिवेदनमा भौतिक संरचनाको हानि दुई खर्ब ८२ अर्ब ९० करोड र उत्पादन तथा आम्दानीमा भएको नोक्सानी एक खर्ब ८९ अर्ब ७६ करोड रहेको उल्लेख छ।
बाढीमा एक हजार चार सय ६४ जनाको ज्यान गएको थियो भने पाँच हजार दुई सय ५८ जना अझै बेपत्ता छन्। विपद्पछि १३ हजार सात सय ९५ जनाको उद्धार गरिएको थियो र हजारौं परिवार विस्थापित भएर अन्यत्र बस्न बाध्य छन्। ऊर्जा, वातावरण, सिँचाइ, आवास र यातायात क्षेत्र सबैभन्दा बढी प्रभावित भएका छन् भने रसुवा, नुवाकोट र धादिङमा सबैभन्दा ठूलो क्षति पुगेको छ।
क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनर्निर्माण र पुनरुत्थानका लागि सात खर्ब छ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ आवश्यक पर्ने प्रतिवेदनको अनुमान छ। निजी क्षेत्रमा मात्र दुई खर्ब ५४ अर्ब र सार्वजनिक क्षेत्रमा दुई खर्ब १८ अर्ब ६३ करोड बराबरको असर परेको छ। पूर्वाधारमा एक खर्ब ७४ अर्बको क्षति हुँदा त्यसको पुनरुत्थानमा तीन खर्ब ८२ अर्ब ८३ करोड लाग्ने आकलन छ भने ऊर्जा क्षेत्रले एक खर्ब ३२ अर्ब ८३ करोड गुमाएको छ।
मूल्यांकनले चालु आर्थिक वर्षको सात प्रतिशतको वृद्धिदर लक्ष्यमा एक प्रतिशत विन्दुको संकुचन आउने र प्रभावित स्थानीय तहमा उपभोगमा आधारित गरिबीको दर १२.१ प्रतिशतबाट बढेर १४.९ प्रतिशत पुग्ने अनुमान गरेको छ। प्रतिवेदन तयार गर्न पाँच जिल्लाका १५ स्थानीय तहमा ५६ टोली खटाइएको थियो र ‘बिल्ड ब्याक बेटर’ को सिद्धान्तअनुसार पुनर्निर्माण गर्दा गुणस्तर सुधार र विपद् जोखिम न्यूनीकरणका उपाय समेटिएको आयोगले जनाएको छ।
