तिहारको चौथो दिन आज काठमाडौंसहित देशभर गाईको पूजा गरेर मनाइँदैछ। बिहानैदेखि घरघरमा गाईलाई सजाएर मीठा परिकार खुवाउने र पूजा गर्ने क्रम चलिरहेको छ।
हिन्दू धर्ममा गाईलाई पवित्र जनावर मानिन्छ। गाईबाट पाइने दूध आमाको दूधजत्तिकै पोषिलो हुने विश्वास गरिन्छ, त्यसैले गाईलाई गौमाताका रूपमा सम्मान गर्ने परम्परा छ। दूधसँगै गोबर र गहुँत पनि धार्मिक कार्यमा प्रयोग हुने भएकाले गाईको सांस्कृतिक महत्त्व झन् ठूलो छ।
शास्त्रीय मान्यताअनुसार औँसी सकिएर प्रतिपदा सुरु हुने समयमा गाईपूजा गर्नु उपयुक्त मानिन्छ। विधिपूर्वक पूजा गरेर मीठा परिकार खुवाउँदा पुण्य मिल्ने धार्मिक विश्वास छ। देशका केही ठाउँ र समुदायमा भने कात्तिक कृष्ण औँसीकै दिन गाईपूजा गर्ने चलन पनि छ।
वैदिक सनातन परम्परामा विभिन्न धार्मिक अवसरमा गाईदान गर्ने प्रचलन छ। धर्मशास्त्रका जानकार प्रा.डा. रामचन्द्र गौतमका अनुसार पछिल्लो समय गाई नपाइने अवस्थामा संकल्प गरेर रकम राख्ने चलन बढ्दै गएको छ।
गाईलाई नेपालको राष्ट्रिय जनावरका रूपमा सम्मान गरिएको छ। आज पूजा गरेर साउन शुक्ल पूर्णिमाका दिन दाहिने हातमा बाँधिएको रक्षाबन्धन गाईको पुच्छरमा बाँधिदिएमा मृत्युपछि गाईले वैतरणी नदी तारिदिने धार्मिक विश्वास रहिआएको छ।
