काठमाडौं। रुस र युक्रेनबिच जारी युद्धको असर अन्तरिक्षमा समेत देखिन थालेको छ। रुसको सैन्य भूउपग्रह कसमस–२६१२ ले पटकपटक आफ्नो कक्षा परिवर्तन गर्दै अमेरिकी व्यावसायिक राडार इमेजिङ भूउपग्रह आईसीईवाईई–एक्स३६ को नजिक पुग्ने प्रयास गरेको पाइएको छ।
यो व्यावसायिक भूउपग्रहले युक्रेनलाई डेटा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। करिब ५५० किलोमिटर उचाइमा रहेका यी दुई भूउपग्रहबीचको दूरी केही किलोमिटर वा त्यसभन्दा पनि कम पाइएको छ, जुन निकै खतरनाक मानिन्छ।
खगोलशास्त्री तथा टीयू डेल्पटका प्राध्यापक मार्को ल्याङ्गब्रुकका अनुसार सन् २०२६ अक्टोबर १७ को राति यी दुई भूउपग्रह एक–दुई किलोमिटरको दूरीमा थिए। ट्र्याकिङ कम्पनी लिओल्याब्सले पनि रुसी भूउपग्रह जानाजान आईसीईवाईई–एक्स३६ तिर अघि बढेको पुष्टि गरेको छ। अघिल्लो दिन सयौँ किलोमिटर टाढा रहेको रुसी भूउपग्रह भोलिपल्ट अचानक केही किलोमिटरको दूरीमा आइपुगेको थियो।
पृथ्वीको तल्लो कक्षमा भूउपग्रह प्रतिघण्टा करिब २७ हजार ३५८ किलोमिटरको रफ्तारमा घुम्ने भएकाले यति नजिकको दूरी गम्भीर मानिन्छ।
कसमस–२६१२ समेत कैयौँ रुसी भूउपग्रह अप्रिल २०२६ मा प्रक्षेपण गरिएका थिए। मे महिनामा यीमध्ये केहीले आफ्नो कक्षा परिवर्तन गर्दै आईसीईवाईई–एक्स३६ कै सतहमा आएको बताइएको छ। अक्टोबरमा कसमस–२६१२ ले आफ्नो उचाइ बढायो, प्रतीक्षा गर्यो र फेरि तल झरेर लक्ष्यको नजिक पुग्यो। यस्तो गतिविधिमा धेरै इन्धन खर्च हुने भएकाले यसलाई आकस्मिक नभई योजनाबद्ध कदमका रूपमा हेरिएको छ।
रुसी भूउपग्रहले जासुसी गर्न, सिग्नल जाम गर्न, लेजरबाट सेन्सर खराब गर्न र भौतिक हमला समेत गर्न सक्ने अवस्थामा रहेको बताइएको छ। रुसको उद्देश्य स्पष्ट नभए पनि युक्रेनलाई मद्दत गर्ने भूउपग्रहलाई निशाना बनाउनु उसको सैन्य रणनीतिको हिस्सा हुन सक्ने आकलन गरिएको छ।
आईसीईवाईई फिनिश–अमेरिकी कम्पनी हो, जसको एक्स३६ भूउपग्रहले सिन्थेटिक अपर्चर राडार प्रविधिबाट बादल र अन्धकारमा समेत पृथ्वीको स्पष्ट तस्बिर लिन सक्छ। युक्रेनको सेनाले यसलाई युद्धक्षेत्रको गुप्त जानकारी लिन प्रयोग गर्छ।
अन्तरिक्षमा विकसित यो घटनाले अन्तरिक्ष युद्धको नयाँ उदाहरण प्रस्तुत गरेको कतिपयको भनाइ छ। अमेरिका, युरोप र अन्य देश यो गतिविधिबाट झस्किएका छन् र उनीहरूले यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिएका छन्।
