चिसो मौसम सुरु भएसँगै पूर्वी तराईका झापा, मोरङ र सुनसरी जिल्लामा रैथाने खाजा भक्काको व्यापार उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। राजवंशी समुदायको परम्परागत परिकार भक्का अहिले सबै समुदाय र सबै उमेर समूहका मानिसको रोजाइ बनेको छ।
मेचीनगर नगरपालिका–१५ की जागनी राजवंशी पछिल्लो एक दशकदेखि घरबाट करिब दुई किलोमिटर टाढा धुलाबारी मोडमा पुगेर भक्का बेच्दै आएकी छन्। उनी हरेक दिन १० किलो चामलको पीठोबाट बनेको भक्का बिक्री गर्छिन् र त्यसबाट आएको आम्दानीले घरपरिवारको खर्च सहजै धानिने गरेको बताउँछिन्। बिहान करिब पाँच बजे उनी भाँडाकुडा, चुल्हो, दाउरा र सालका पात लिएर बजारतर्फ लाग्छिन्।
चामलको पीठोलाई बाफमा पकाएर तयार पारिने भक्का सालको हरियो पातमा राखेर चटपटे अचारसँग खाइन्छ। तेल नहालिने भएकाले यो परिकार स्वस्थकर मानिन्छ र चियासँग खानुको चलन छ।
मेचीनगर–१० की अम्ला राजवंशीले डेढ दशकदेखि खयरडाँगी चोकमा भक्का बेच्दै आएकी छन्। उनी दैनिक १५ किलोसम्म पीठोको भक्का बिक्री गर्छिन्। बिहानको पदयात्रामा निस्कने मानिसहरू उनका नियमित ग्राहक हुन् भने बालबालिका र ज्येष्ठ नागरिक पनि पसलमा भक्का खान पुग्छन्। बिहान चारदेखि पाँच घण्टा भक्का बेचेर उनी महिनामा ५० हजारदेखि ७५ हजार रुपैयाँसम्मको कारोबार गर्छिन्, जसमा आधाभन्दा बढी नाफा हुने गरेको उनको भनाइ छ।
स्थानीय व्यापारीका अनुसार कात्तिकदेखि फागुनको पहिलो हप्तासम्म भक्काको माग उच्च रहन्छ। झापामा राजमार्गको उत्तरतर्फभन्दा दक्षिणी भेगमा भक्काका पसल बढी देखिन्छन्। यो व्यापारले हजारौँ आदिवासी महिलालाई स्वरोजगार बनाएर आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर बनाएको छ, तर नयाँ पुस्ता यस पेशातर्फ आकर्षित नभएको देखिन्छ।
मेची बहुमुखी क्याम्पसमा स्नातक अध्ययनरत तेह्रथुम फेदाप–१ की १९ वर्षीया रमिला लिम्बू भद्रपुरमा क्याम्पस जानुअघि हरेक बिहान चियासँग भक्का खाने गर्छिन्। उनका अनुसार बिरे नुन मिसाएको गोलभेँडा र खुर्सानीको अचारसँग भक्का खाँदा स्वाद झनै मिठो हुन्छ।
पूर्वी नेपालको मौलिक सांस्कृतिक पहिचान बनेको भक्काको प्रवर्द्धनका लागि झापामा हरेक वर्ष भक्का दिवससमेत मनाइने गरिएको छ।
