पनौती नगरपालिका–९ मा रहेको रोशी कृषि फार्ममा बिहानको अध्यारोमै काम सुरु हुन्छ। २९ वर्षीय देवराज स्याङ्तान राति करिब १ बजेदेखि च्याउ टिप्न थाल्छन् र बिहान ३:३० देखि ४ बजेभित्र टिपिसक्छन्। त्यसपछि उत्पादित च्याउ तरकारी बजारमा पुर्याउने हतार हुन्छ।
स्याङ्तानले वैदेशिक रोजगारीमा १० वर्ष बिताए। परिवारबाट टाढा बिताएका दिनले उनलाई स्वदेशमै केही गर्ने सोचतर्फ डोर्यायो। परिवारले विसं २०६५ देखि गर्दै आएको च्याउखेतीलाई उनले फर्किएपछि निरन्तरता दिए र विस्तार गरे। अहिले परिवारका सदस्य — बाआमा, भाइ र बुहारी — टनेलको हेरचाह, च्याउ टिप्ने र व्यवस्थापनमा सघाउँछन्।
करिब तीन रोपनी जग्गा भाडामा लिएर सुरु गरेको व्यवसायमा सुरुमा २० हजार लगानीमा पाँचवटा टनेल बनेका थिए। अहिले टनेलको संख्या २७ पुगेको छ र कुल लगानी २१ लाख ६० हजार पुगेको छ। पुँजी नपुग्दा सहकारीबाट ऋण लिनुपरेको उनले बताए।
एउटा टनेलमा करिब ४४० प्याकेट राखिन्छ। बीउ राखेको करिब २१ दिनदेखि चार साताभित्र च्याउ टिप्न सकिन्छ र एक लटमा ८०० देखि ९०० किलोसम्म उत्पादन हुन्छ। एउटा टनेलमा वर्षमा दुई लट उत्पादन गर्न सकिन्छ। कन्या (अयस्टर) च्याउ थोकमा प्रतिकिलो १५० रुपैयाँमा बिक्री हुन्छ। च्याउ बिक्रीबाट वर्षमा १३ लाख रुपैयाँसम्म कुल आम्दानी हुने गरेको छ, जुन लागत कटाउनुअघिको रकम हो। एउटा टनेलबाट वर्षमा करिब ५० हजार आम्दानी हुन्छ। गत वर्ष स्थानीय सरकारबाट दुई लाख अनुदान पाएपछि विस्तारमा सहयोग पुग्यो।
पराल डिलरमार्फत ल्याइन्छ भने बीउ काठमाडौँ र भक्तपुरबाट किनिन्छ। स्याङ्तान अहिले अनलाइन कक्षामार्फत खेतीसम्बन्धी ज्ञान बढाइरहेका छन्। उत्पादन लागत र श्रमअनुसार उचित मूल्य नपाउनु चुनौती रहेको बताउँदै उनले प्राविधिक सहयोग, अनुदान र सहुलियतपूर्ण ऋणको व्यवस्था भए किसानलाई सहज हुने बताए।
