तेहरान — विश्वको सबैभन्दा व्यस्त तेल मार्गमध्ये एक हर्मुज जलघाँटी तत्काल खुल्ने सम्भावना टरेको छ। इरानले आफूले अघि सारेका सातवटा सर्त पूरा नभएसम्म जलघाँटी नखोल्ने अडान लिएको छ।
इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सचिव मोहसेन रेजाईले अमेरिकाले इरानका मागलाई ठोस रूपमा सम्बोधन गरी कार्यान्वयन नगरेसम्म जलघाँटी खोल्ने कुनै सम्भावना नरहेको बताएका छन्। उनले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत अमेरिकाको पछिल्लो प्रतिक्रियाप्रति असन्तुष्टि जनाएका हुन्।
इरानका विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघाईको भनाइ पनि उस्तै छ। उनका अनुसार इरानका माग पूरा नभएसम्म अमेरिकासँग कुनै सम्झौता हुने छैन। लेबनानसहित सबै मोर्चामा युद्ध रोक्ने प्रतिबद्धता कूटनीतिक प्रक्रियाको अनिवार्य र छोड्न नसकिने सर्त भएको उनले बताए।
इरानको भनाइमा गत जुन १८ मा दुई देशबीच भएको समझदारीपत्रको पहिलो बुँदामै सबै मोर्चामा युद्ध अन्त्य गर्ने कुरा लेखिएको थियो।
यसअघि सेप्टेम्बर २२ मा इरानले मध्यस्थकर्तामार्फत अमेरिकालाई एउटा प्रस्ताव पठाएको थियो — शत्रुता अन्त्य भए र सर्त पूरा भए सात दिनभित्र जलघाँटी खोल्ने। त्यसपछि दुवै पक्षबीच सन्देश आदानप्रदान भएको थियो। आफ्नो प्रस्तावप्रति सद्भाव देखाउँदै इरानले सात दिनको समयसीमा घटाएर दुई दिनमा झारेको बाघाईले सोमबार जानकारी दिए।
गत फेब्रुअरी २८ मा इजरायल र अमेरिकाले तेहरानलगायत इरानका विभिन्न सहरमा संयुक्त आक्रमण सुरु गरेका थिए। त्यसको जवाफमा इरानले इजरायल र मध्यपूर्वमा रहेका अमेरिकी सैन्य अखडा तथा सम्पत्तिलाई लक्षित गरी क्षेप्यास्त्र र ड्रोन आक्रमण गरेको थियो। त्यसयता इरानले हर्मुज जलघाँटीमाथिको नियन्त्रण कडा पार्दै आएको छ।
दुवै पक्षबीच अप्रिल ८ मा युद्धविराम भएको थियो भने जुन १८ मा सबै मोर्चामा युद्ध अन्त्य गर्ने समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएको थियो। समझदारीअनुसार इरानको आणविक कार्यक्रम र प्रतिबन्ध हटाउने विषयमा अन्तिम सहमतिका लागि ६० दिनभित्र वार्ता गर्ने तय भएको थियो। तर समयसीमा अगस्ट १७ मा सकिए पनि बढ्दो तनावका कारण वार्ताले उल्लेख्य प्रगति गर्न सकेन।
