डिजिटल मिडिया फाउन्डेसनले आयोजना गर्ने तेस्रो राष्ट्रिय एआई सम्मेलन आगामी कात्तिक २१ गतेदेखि काठमाडौंमा हुने भएको छ। ‘नेसनल एआई समिट २०२६’ नाम दिइएको यस सम्मेलनमा नेपालसहित अमेरिका, बेलायत, जापान र सिङ्गापुरमा कार्यरत प्रविधि विज्ञ, नीति निर्माता, अनुसन्धानकर्ता र उद्यमी सहभागी हुनेछन्।
सम्मेलनमा एआईको विकास र प्रयोगबाट नेपालले लिन सक्ने अवसर, त्यसका लागि चाहिने पूर्वाधार र नीतिगत प्राथमिकताबारे छलफल हुनेछ। अन्तर्राष्ट्रिय मुख्य वक्ताका रूपमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय डाटा गभर्नेन्स कार्यदलका सदस्य तथा एआई र साइबर सुरक्षा नीति विज्ञ निक एस्टन–हार्टले सम्बोधन गर्नेछन्। उनले विश्वव्यापी एआई प्रतिस्पर्धा, प्रविधिमा बढ्दो शक्ति केन्द्रीकरण र नेपालजस्ता विकासशील देशका रणनीतिक विकल्पबारे बोल्नेछन्।
सम्मेलनमा चार मुख्य सत्र राखिएका छन्। पहिलो सत्रमा विश्व एआई परिदृश्यमा आएका नयाँ परिवर्तन, अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धामा नेपालको स्थान, प्रविधि निर्भरता घटाउने उपाय र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका सम्भावनाबारे छलफल हुनेछ। यसमा बेलायतको योर्क विश्वविद्यालयका पूर्व प्राध्यापक तथा वाइजयाकका प्रमुख कार्यकारी प्रा. डा. सुरेश मानन्धर र सिङ्गापुरस्थित एआई एसिया प्यासिफिक इन्स्टिच्युटका बोर्ड अध्यक्ष डा. पिटर ब्रिम्बल सहभागी हुनेछन्।
दोस्रो सत्रले नेपालको जलविद्युत् क्षमतालाई एआई पूर्वाधारसँग जोड्न विशेष जोड दिनेछ। यसमा अमेरिकाको नर्थ क्यारोलिना विश्वविद्यालय ग्रिन्सबोरोका प्रा. डा. निर क्षेत्री, पूर्व ऊर्जामन्त्री कुलमान घिसिङ र नेपाल एप्लाइड म्याथम्याटिक्स एन्ड इन्फर्मेटिक्स इन्स्टिच्युट फर रिसर्च (नामी) की कार्यकारी निर्देशक सन्ध्या सिटौला सहभागी हुनेछन्। उच्च क्षमताको कम्प्युटिङ प्रणाली, डाटा सेन्टर, जलविद्युत् उपयोग, क्लाउड सेवा र डिजिटल पूर्वाधारमा लगानीका विषयमा छलफल हुनेछ।
तेस्रो सत्रमा एआई शिक्षा, रोजगारी, उद्यमशीलता, नवप्रवर्तन र वित्तीय क्षेत्रको रूपान्तरणबारे छलफल हुनेछ। जापानको वासेडा विश्वविद्यालयका सहप्राध्यापक डा. विकास लम्साल र एक्वोर एलएलसीका सहसंस्थापक सन्दीप आचार्य यसमा सहभागी हुनेछन्। चौथो सत्रमा नेपालमै विकसित एआई परियोजना र नवप्रवर्तनको विशेष प्रस्तुति हुनेछ।
फाउन्डेसनका अध्यक्ष प्रवेश सुवेदीका अनुसार नेपालमा एआईको सम्भावनाबारे चर्चा बढे पनि त्यसलाई आर्थिक र सामाजिक लाभमा बदल्न चाहिने पूर्वाधार, जनशक्ति र संस्थागत क्षमतामा पर्याप्त लगानी भएको छैन। यस वर्षको सम्मेलनले नीतिगत छलफललाई व्यावहारिक कार्यान्वयनसँग जोड्ने र नेपालकै क्षमता, नवप्रवर्तन र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका सम्भावना पहिचान गर्ने लक्ष्य राखेको उनले बताए। फाउन्डेसनले सन् २०२४ देखि यो सम्मेलन आयोजना गर्दै आएको छ। इच्छुक सहभागीले आयोजकको वेबसाइटमार्फत दर्ता गर्न सक्नेछन्।
