कृष्णसागरमा रुसले व्यावसायिक जहाजहरूलाई लक्षित गरी ड्रोन आक्रमण तीव्र बनाएपछि उक्त समुद्री क्षेत्र विश्वकै जोखिमपूर्ण जलमार्गमध्ये एक बनेको छ।
पछिल्ला केही सातामा रुसी ड्रोन आक्रमणबाट कम्तीमा एक दर्जन व्यापारिक जहाज प्रभावित भएका छन् भने ३० भन्दा बढी नाविकको मृत्यु भएको वा बेपत्ता भएका छन्। यो संख्या इरान युद्धका क्रममा मारिएका समुद्री नाविकको भन्दा बढी हो।
रुसले युक्रेनका बन्दरगाहमार्फत हुने व्यापार अवरुद्ध गर्ने उद्देश्यले आक्रमण बढाएको बताइएको छ। युक्रेनले आफ्नो अधिकांश खाद्यान्न निर्यात कृष्णसागर हुँदै गर्ने भएकाले आक्रमणले त्यहाँको कृषि व्यापारमा प्रत्यक्ष असर पारेको छ। पछिल्लो एक महिनामा आक्रमण तीव्र बनेको छ भने कतिपय आक्रमण नेटो सदस्य राष्ट्र रोमानिया र बुल्गेरियाको क्षेत्रीय जलक्षेत्रनजिकै तथा विशेष आर्थिक क्षेत्रमा समेत भएका छन्।
गत अक्टोबरको सुरुदेखि आक्रमण तीव्र भएको थियो। अक्टोबरको पहिलो साता इजिप्टबाट रोमानियाको सुलिना बन्दरगाहतर्फ गइरहेको टर्कीको स्वामित्वमा रहेको ‘अल्फा वतन’ जहाज हवाई तथा समुद्री ड्रोनको आक्रमणमा परेको थियो। जहाज डुब्दा नौ जना सिरियाली र एक जना इजिप्टेली नाविकको मृत्यु भएको थियो। त्यसको छ दिनपछि बुल्गेरियाको तटबाट केही दूरीमा रहेको ‘एचएस डिग्निटी’ जहाजमा आक्रमण हुँदा ११ जना नाविकको मृत्यु भयो। अक्टोबर १५ मा रोमानियाको क्षेत्रीय जलक्षेत्र र विशेष आर्थिक क्षेत्रमा चारवटा व्यापारिक जहाजलाई लक्षित गरिएको आक्रमणमा आठ जनाको ज्यान गएको रोमानियाकी विदेशमन्त्री ओआना–सिल्भिया तोइउले बताएकी छन्।
रुसले विशेषगरी ओडेसालगायत युक्रेनका कृष्णसागरस्थित बन्दरगाहमा क्षेप्यास्त्र र ड्रोन आक्रमण बढाएको छ। त्यसपछि युक्रेनले डेयन्युब नदी आसपासका साना बन्दरगाहमार्फत निर्यात गर्ने प्रयास गरेको थियो। तर रुसी ड्रोनले ती क्षेत्रका जहाजलाई समेत पछ्याउन थालेका छन्। सरकारी तथ्यांकअनुसार युक्रेनले गत सेप्टेम्बरमा १० लाख ९० हजार टन गहुँ निर्यात गरेको थियो। अघिल्लो वर्षको सोही महिनामा निर्यात २० लाख ५० हजार टन थियो।
युक्रेन विश्वको करिब १५ प्रतिशत मकै र १० प्रतिशत गहुँ निर्यात गर्ने देश हो। साथै, सूर्यमुखी तेलको विश्वकै ठूलो निर्यातकर्ता पनि हो। युक्रेनको करिब ९० प्रतिशत कृषि निर्यात कृष्णसागर हुँदै गर्ने भएकाले जहाजमाथिको आक्रमणले विश्व खाद्य आपूर्तिमा समेत असर पार्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।
रोमानिया र बुल्गेरियाको समुद्री क्षेत्रनजिकै भएका आक्रमणपछि नेटोले पूर्वी सीमाक्षेत्रमा सुरक्षा उपस्थिति बढाएको जनाएको छ। रोमानियाले तटीय क्षेत्रमा एफ–१६ लडाकु विमान परिचालन गरेको छ। अक्टोबरको अन्त्यतिर रोमानियाको क्षेत्रीय हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गरेका दुई रुसी ड्रोनलाई लडाकु विमानले खसालेको थियो। बुल्गेरियाले पनि नेटोसँग लडाकु विमान र ड्रोनप्रतिरोधी प्रणाली उपलब्ध गराउन आग्रह गरेको छ।
दुवै देशले कृष्णसागर क्षेत्रमा निगरानी र समुद्री सुरक्षासम्बन्धी क्षमता विस्तार गर्ने तयारी गरेका छन्। तर सुरक्षा व्यवस्था विस्तार भए पनि व्यापारिक जहाज सञ्चालकहरू आश्वस्त हुन सकेका छैनन्। जहाज बीमाको शुल्क बढेको छ भने युक्रेनी बन्दरगाह जाने जहाजको संख्या घटेको छ। लन्डनस्थित ‘ज्वाइन्ट वार कमिटी’ले कृष्णसागरको अधिकांश क्षेत्रलाई उच्च जोखिमयुक्त समुद्री क्षेत्रको सूचीमा राखेको छ।
रुसले सबै आक्रमणको जिम्मेवारी स्वीकारेको छैन। तर केही घटनामा रुसी रक्षा मन्त्रालयले लक्षित जहाजमा युक्रेनी सेनाका लागि सैन्य तथा दोहोरो प्रयोजनका सामग्री रहेको दाबी गरेको छ। अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले भने युक्रेन र रुस दुवै पक्षका आक्रमणबाट व्यापारिक जहाज प्रभावित भएको बताएका छन्। जर्मनीका विदेशमन्त्री योहान वाडेफुलले कृष्णसागरलाई विश्व खाद्य सुरक्षाका लागि महत्त्वपूर्ण क्षेत्र भन्दै त्यहाँको जलमार्गमा अवरोधले विश्वका धेरै मानिसको खाद्य आपूर्तिमा जोखिम सिर्जना गर्ने बताएका छन्।
