दाङको राप्ती गाउँपालिका–८ मा रहेको पार्विक टोल आज फरक पहिचानसहित चिनिन थालेको छ। करिब एक सय ४० घरपरिवार रहेको यो टोलमा अहिले बाटाघाटा सफा देखिन्छन्, ठाउँठाउँमा स्ट्यान्डसहितका डस्टबिन राखिएका छन् र सडकछेउमा फुलेका सयपत्रीले टोललाई अझ आकर्षक बनाएको छ। जथाभाबी फोहर फाल्ने चलन यहाँ लगभग हराइसकेको छ।
यो परिवर्तन आफैँ भएको होइन। टोल विकास संस्थाका अध्यक्ष दिलबहादुर खत्रीका अनुसार स्थानीय बासिन्दाले बैठक बसेर ‘आफ्नो गाउँ आफैँ बनाउनुपर्छ’ भन्ने अठोट गरे र त्यसैअनुसार नियम बनाए। सुरुआती दिनमा सडकमा पशुचौपाया बाँध्ने, बाटो र नालामा फोहर फ्याँक्ने तथा घरघरमा प्लास्टिक जलाउने समस्या चरम थियो।
परिवर्तनको सुरुआत सामान्य उपायबाट भयो। डस्टबिन नहुँदा बिजुलीका हरेक खम्बामा बोरा झुण्ड्याएर फोहर सङ्कलन गर्न थालियो। अहिले ठाउँठाउँमा स्ट्यान्ड बनाएर डस्टबिन राखिएका छन्। टोलभित्र प्लास्टिक जलाउन पूर्ण रूपमा रोक लगाइएको छ। प्लास्टिक जलाएको देखेर गोप्य सूचना दिनेलाई इनाम दिइन्छ भने जलाउनेलाई कारबाही गरिन्छ। नियम नमान्ने र जथाभाबी प्लास्टिक जलाउनेलाई पाँच सय रुपैयाँ जरिवाना तिराइन्छ।
व्यवस्थापन सहज बनाउन टोललाई तीन वटा सेक्सनमा बाँडिएको छ। प्रत्येक सेक्सनका प्रतिनिधिको नेतृत्वमा महिनाको अन्तिम शनिबार सबै टोलवासी भेला भएर सामूहिक सरसफाइ गर्छन्। सामाजिक अनुशासन र सामूहिक प्रयासकै बलमा पार्विक टोल अहिले रूपान्तरण भएको अध्यक्ष खत्रीले बताए।
