चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासमा देशका २० वाणिज्य बैंकले करिब १९ अर्ब रुपैयाँ खुद नाफा कमाएका छन्। यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिभन्दा झन्डै ४६ प्रतिशतले बढी हो। तीन महिनामा बैंकहरूको नाफा करिब ६ अर्ब रुपैयाँले उकालो लागेको छ। तर यो वृद्धिको पछाडि ब्याज व्यवसायको योगदान भने निकै सानो छ।
बैंकहरूको खुद ब्याज आम्दानी अघिल्लो वर्षको करिब ४९ अर्ब १० करोड रुपैयाँबाट बढेर करिब ४९ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अर्थात् मुख्य ब्याज व्यवसायबाट हुने कमाइ जम्मा करिब १ प्रतिशतले मात्र बढेको छ। त्यसैले नाफामा आएको उछालको कारण अन्यत्रै खोज्नुपर्छ।
ब्याजदर घट्दा बैंकले ऋणबाट कम ब्याज उठाउँछ, तर निक्षेपमा तिर्नुपर्ने ब्याज पनि घट्छ। राष्ट्र बैंकको तथ्यांक अनुसार अहिले निक्षेपको औसत ब्याजदर ३.११ प्रतिशत र कर्जाको ६.३८ प्रतिशत छ। प्राइम कमर्सियल बैंकको उदाहरणमा ब्याज आम्दानी ५ अर्ब ९० करोडबाट घटेर ५ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ भए पनि ब्याज खर्च ३ अर्ब ४९ करोडबाट घटेर २ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ पुग्यो। तर कर्जा नोक्सानीको खर्च ४८ करोडबाट बढेर ६२ करोड रुपैयाँ पुगेपछि प्राइमको खुद नाफा भने करिब ५.५ प्रतिशतले घट्यो।
यसको विपरीत राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको नाफा करिब ६० करोडबाट बढेर १ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ पुग्यो। उसको खुद ब्याज आम्दानी करिब ३७ प्रतिशतले बढ्यो भने कर्जा नोक्सानीको खर्च ९७ करोडबाट घटेर ३६ करोड रुपैयाँमा झर्यो। पहिलो त्रैमासमा नबिल बैंक २ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ नाफासहित शीर्ष स्थानमा रह्यो।
पुराना कर्जाको असुली सुधारिँदा नाफा बढ्न सक्छ, तर त्यसको अर्थ बैंकिङ क्षेत्रको जोखिम नै सकियो भन्ने होइन। निजी क्षेत्रतर्फ कर्जाको वार्षिक वृद्धिदर ७.२ प्रतिशत मात्र छ, जसले ब्याज सस्तो हुँदैमा लगानी स्वतः बढ्दैन भन्ने देखाउँछ।
