काठमाडौं । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले शिक्षा, प्रविधि र जनस्तरको गहिरो सम्बन्धले नेपाल र जापानबिचको पुरानो मित्रतालाई झन् बलियो बनाएको बताएका छन् । साफजुआले आयोजना गरेको ‘साफजुआ सिम्पोजियम २०२६’ को उद्घाटन सत्रमा प्रमुख अतिथिका रूपमा बोल्दै उनले शिक्षामार्फत बनेको सम्बन्ध नै दुई देशबिचको सबैभन्दा भरपर्दो आधार भएको बताए ।
दुई देशबिच कूटनीतिक सम्बन्धको ७०औँ वर्षगाँठको प्रसंग उठाउँदै मन्त्री खनालले नेपाल–जापान सम्बन्ध औपचारिक कूटनीतिभन्दा धेरै पुरानो रहेको स्मरण गरे । सन् १८९९ मा जापानी बौद्ध भिक्षु एकाइ कावागुची नेपाल आएको र सन् १९०० को सुरुआतमा आठ जना नेपाली विद्यार्थी उच्च शिक्षाका लागि जापान गएको घटनाले दुई देशका जनताबिच सम्बन्धको जग बसेको उनको भनाइ थियो । सोही जगमा सन् १९५६ मा औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको उनले बताए ।
नेपालको विकास यात्रामा जापान भरपर्दो साझेदार रहँदै आएको चर्चा गर्दै मन्त्री खनालले पूर्वाधार, स्वास्थ्य, शिक्षा, कृषि, विपद् व्यवस्थापन र मानव संसाधन विकासमा जापानको योगदानको प्रशंसा गरे । हाल जापानमा तीन लाखभन्दा बढी नेपाली बसोबास गरिरहेका छन् भने त्यहाँ अध्ययनरत विदेशी विद्यार्थीमध्ये नेपाली दोस्रो ठुलो समूहमा पर्छन्, जसले जनस्तरको सम्बन्ध कति जीवन्त छ भन्ने देखाएको उनले बताए ।
नेपालमा हालै आएको बाढीले पुर्याएको जनधनको क्षतिप्रति जापानी समकक्षी साने ताकाइचीले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहसँग टेलिफोन संवादमार्फत ऐक्यबद्धता जनाएको स्मरण गर्दै मन्त्री खनालले विपद्का बेला जापानले पठाएको राहत सामग्री, फरेन्सिक विशेषज्ञता र डीएनए पहिचानमा गरेको प्राविधिक सहयोगका लागि आभार व्यक्त गरे ।
जलवायु परिवर्तन, विपद् व्यवस्थापन, सहरीकरण र युवा रोजगारीजस्ता साझा चुनौती रहेको औँल्याउँदै मन्त्री खनालले कृत्रिम बौद्धिकता, नवीकरणीय ऊर्जा र आधुनिक इन्जिनियरिङमा सहकार्य बढाउनुपर्नेमा जोड दिए । उनले भने, ‘आगामी ७० वर्षलाई अझ उपलब्धिमूलक बनाउन शिक्षा, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनमा लगानी केन्द्रित गर्नुपर्छ ।’
