क्यानडाको अल्बर्टा प्रान्तमा सोमबार जनमत सङ्ग्रह भइरहेको छ । मतदाताहरूलाई भविष्यमा क्यानडाबाट अलग हुन कानुनी प्रक्रिया अगाडि बढाउने वा क्यानडाकै हिस्सा बनिरहने भन्ने विषयमा राय दिन भनिएको छ ।
इप्सोस–ग्लोबल न्युजको पछिल्लो सर्वेक्षणअनुसार अल्बर्टाका करिब ७० प्रतिशत बासिन्दा क्यानडासँगै बस्न चाहन्छन् । यद्यपि छुट्टै देश बनाउनुपर्ने माग गर्ने समूह पछाडि हट्न तयार छैन ।
यो मतसङ्ग्रहबाट भोलिपल्टै अल्बर्टा स्वतन्त्र हुनेछैन । प्रश्न केवल यति हो — छुट्टिने दिशातर्फ कानुनी प्रक्रिया सुरु गर्ने कि नगर्ने । प्रक्रिया सुरु भए पनि केन्द्र सरकार, अन्य प्रान्त र आदिवासी समुदायसँग लामो वार्ता गर्नुपर्नेछ, जसमा स्रोतसाधनको बाँडफाँडदेखि भविष्यको सम्बन्धसम्म टुङ्ग्याउनुपर्ने हुन्छ ।
विवादको जड तेलको पैसा र केन्द्रसँगको बजेट बाँडफाँड हो । प्रमाणित तेल भण्डारका हिसाबले अल्बर्टा विश्वमै चौथो स्थानमा छ र तेल उद्योग यहाँको रोजगारी र आम्दानीको मुख्य आधार हो । पृथकतावादीहरूको भनाइ छ — प्रान्तले केन्द्रलाई धेरै रकम बुझाउँछ तर बदलामा उचित प्रतिफल पाउँदैन । सन् २०१५ मा जस्टिन ट्रुडो प्रधानमन्त्री भएपछि कार्बन कर र प्रदूषणविरोधी नियम कडा भएपछि तेल उद्योगसँग जोडिएकाहरूको असन्तुष्टि झनै चर्कियो ।
प्रधानमन्त्री मार्क कार्नी आफैं अल्बर्टामै हुर्किएका हुन् । उनले बासिन्दाको असन्तुष्टि स्वीकार्छन् तर छुट्टिने निर्णयले देशमा लामो राजनीतिक खिचातानी र अनिश्चितता ल्याउने भन्दै छुट्टिने पक्षमा मतदान नगर्न आग्रह गरेका छन् ।
मुख्यमन्त्री डेनियल स्मिथले गत वर्ष जनमत सङ्ग्रह गराउने प्रक्रिया सहज बनाएकी थिइन् । उनी स्वयं छुट्टिने विपक्षमा छिन् र आफूले विपक्षमा मतदान गरेको बताएकी छन् । विशेषज्ञहरूको ठम्याइ छ — उनको आफ्नै पार्टीमा पृथकतावादी धेरै भएकाले स्मिथ यो मतसङ्ग्रहबाट पार्टीभित्रको मतभेद सुल्झाउन चाहन्छिन् । उनले पहिलो प्रस्तावको विपक्षमा र बाँकी प्रस्तावको पक्षमा मतदान गर्न अपिल गरेकी छन् ।
स्वतन्त्रतासँगै मतपत्रमा अरू नौ प्रश्न पनि छन् — आप्रवासीको सङ्ख्या सीमित गर्ने अधिकार, रोजगारीमा स्थानीयलाई प्राथमिकता, अस्थायी बासिन्दाका लागि स्वास्थ्य र शिक्षाका छुट्टै नियम, सरकारी सुविधा पाउन कम्तीमा १२ महिना बसोबासको अनिवार्यता, मतदानमा नागरिकताको प्रमाण, प्रान्तीय अदालतका न्यायाधीश छान्ने अधिकार, माथिल्लो सदन खारेजी र स्वास्थ्य–शिक्षामा प्रान्तीय अधिकार विस्तार ।
यसैबीच ट्रम्प सरकारमाथि पृथकतावादीलाई उक्साएको आरोप लागेको छ । सिएनएनको रिपोर्टअनुसार अमेरिकी अधिकारीहरूले अल्बर्टाका पृथकतावादी नेताहरूलाई भेट्दै आएका छन् । केही पृथकतावादी त स्वतन्त्र हुनुको सट्टा अमेरिकाको ५१औँ राज्य बन्ने चर्चा पनि गरिरहेका छन् । अमेरिकी ट्रेजरी सेक्रेटरी स्कट बेसेन्टले जनवरीमा अल्बर्टालाई अमेरिकाको स्वाभाविक साझेदार भनेका थिए ।
