भारतका विभिन्न ठाउँमा काम गर्ने श्रमिकले अहिले आफ्नो दैनिक कामको भिडियो खिचेर आम्दानी गरिरहेका छन्। ती भिडियो प्रविधि कम्पनी र अनुसन्धान संस्थालाई बिक्री गरिन्छ, जसले वास्तविक संसारमा काम गर्न सक्ने रोबोटका लागि कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली विकास गर्न प्रयोग गर्छन्।
बेंगलुरुमा चार वर्षदेखि कपाल काट्ने काम गर्दै आएका २२ वर्षीय मोहम्मद आशिमले पछिल्लो समय टाउकोमा क्यामेरा बाँधेर काम गर्न थालेका छन्। क्यामेराले उनको हात र औँलाको चाल मात्र कैद गर्छ भने ग्राहकको अनुहार धमिलो पारिन्छ। उनी दिनमा पाँचदेखि छ घण्टा क्यामेरा लगाउँछन्।
यस्ता भिडियो सङ्कलन र प्रशोधन गर्ने राशदान टेक्नोलोजिजका सहसंस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी शाहिल बेगका अनुसार प्रत्येक रोबोटिक्स कम्पनीलाई फरक किसिमको तथ्याङ्क चाहिन्छ। औद्योगिक, कृषि र घरायसी कामदेखि माटाका भाँडा बनाउने, कपडा सिलाउने र मैनबत्ती बनाउने जस्ता साना व्यवसायका काम पनि उपयोगी हुन्छन्। उनको कम्पनीले आठदेखि १० घण्टाको रेकर्डका लागि श्रमिकलाई पाँचदेखि १० अमेरिकी डलर दिन्छ।
ह्युमिन ल्याब्सका संस्थापक मनीष अग्रवालका अनुसार कम्प्युटर सिमुलेसन मात्रले रोबोटलाई वास्तविक काम सिकाउन पर्याप्त हुँदैन। हातखुट्टा र औँलाको चाल तथा बल प्रयोगसम्बन्धी उच्च गुणस्तरको तथ्याङ्क चाहिन्छ। उनको कम्पनीसँग ल्याटिन अमेरिका र दक्षिणपूर्वी एसियामा ९६ हजार तथ्याङ्क सङ्कलक आबद्ध छन्।
यसैबीच, मुम्बईस्थित टाटा इन्स्टिच्युट अफ सोसल साइन्सेजका वरिष्ठ प्राध्यापक बिनो पलले अहिले नै निष्कर्ष निकाल्न हतार हुने बताउँछन्। एआई केहीका लागि उपयोगी उपकरण बन्न सक्छ, तर मेसिनले काम लिन थालेपछि श्रमिकसँग रोक्ने विकल्प सीमित हुन सक्छ। त्यसैले सरकारले एआईको विकास र प्रयोगलाई नियमन गर्नुपर्ने उनको तर्क छ।
