सहारा मरुभूमिमा फेला परेको एउटा चट्टानले मंगल ग्रहको सुरुवाती अवस्थाबारे वैज्ञानिकहरूलाई नयाँ जानकारी दिएको छ। यो चट्टान कम्तीमा ४ अर्ब १० करोड वर्ष पुरानो भएको पुष्टि भएको छ, जसले यसलाई पृथ्वीमा फेला परेका मंगलग्रहका सबैभन्दा पुराना चट्टानमध्ये एक बनाएको छ। अध्ययनले मंगल ग्रहको सतहमा त्यतिबेलै पानीको प्रभाव परेको देखाएको छ।
‘टेघाजा ००१’ नाम दिइएको यो उल्कापिण्ड सन् २०२२ मा पश्चिम अफ्रिकी मुलुक मालीको नुनिलो मैदानमा भेटिएको थियो। यो आठवटा टुक्रामा विभाजित छ र ती सबैको कुल तौल ७९८.५ ग्राम छ, जसमध्ये सबैभन्दा ठूलो टुक्रा ४४२ ग्रामको छ। मंगल ग्रहमा कुनै ठूलो वस्तु ठोक्किँदा यो चट्टान अन्तरिक्षमा उछिट्टिएको र लाखौँ वर्षपछि पृथ्वीमा खसेको वैज्ञानिकहरूको अनुमान छ।
अक्टोबर २९ मा ‘साइन्स’ जर्नलमा प्रकाशित अध्ययनको नेतृत्व नासाको जेट प्रोपल्सन ल्याबोरेटरीकी ग्रह वैज्ञानिक याङ लिउले गरेकी हुन्। सुरुमा यो चट्टानलाई सामान्य सर्गोटाइट वर्गको उल्कापिण्ड ठानिएको थियो, तर भित्र पाइएको जिर्कोन खनिजको विश्लेषणले यसको वास्तविक उमेर खुल्यो। क्यालिफोर्निया इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीका शोधार्थी हेवार्ड मेल्टनले विकास गरेको नयाँ लेजर विधिले उमेर मापनको काम एक महिनाबाट घटाएर एक दिनमा झारेको छ।
यो चट्टान बेसाल्ट हो, जुन पृथ्वीको समुद्री पिँधमा पाइने चट्टानसँग मिल्दोजुल्दो छ। यसको रासायनिक संरचना यसअघि अध्ययन गरिएका कुनै पनि मंगलग्रहका नमुनाभन्दा फरक छ। अनुसन्धानकर्ताहरूले यसको उत्पत्ति भएको हुन सक्ने मंगल ग्रहको दक्षिणी उच्च भूभागका १३ वटा सम्भावित स्थान पनि पहिचान गरेका छन्।
अध्ययनमा सहभागी नभएका इम्पेरियल कलेज लन्डनका सहप्राध्यापक म्याथ्यु गेन्जले यो खोजले मंगल ग्रहको इतिहासको सबैभन्दा प्रारम्भिक चरण बुझ्ने ढोका खोलेको बताएका छन्। उनका अनुसार यसले मंगल ग्रह किन सुख्खा भयो र पृथ्वी किन भएन भन्ने प्रश्नको उत्तर खोज्नसमेत सहयोग पुर्याउन सक्छ।
