विश्वको तापक्रमले फेरि नयाँ रेकर्ड कायम गरेको छ। सन् २०२६ को अक्टोबर अहिलेसम्मकै सबैभन्दा गर्म अक्टोबर बनेको छ। यस महिना विश्वको औसत तापक्रम औद्योगिक क्रान्तिअघिको स्तरभन्दा १.७५ डिग्री सेल्सियस माथि पुगेको युरोपेली संघको कोपर्निकस जलवायु सेवा र युरोपेली मध्यम दूरी मौसम पूर्वानुमान केन्द्रले जनाएका छन्।
तापक्रमको यो उकालो कुनै एक महिनामा सीमित छैन। लगातार तेस्रो महिना विश्वको सरदर तापक्रम १.५ डिग्रीको रेखा नाघेको छ। गत नोभेम्बरदेखि यस वर्षको अक्टोबरसम्मको १२ महिनाको औसत तापक्रम पनि औद्योगिक क्रान्तिअघिको तुलनामा १.५१ डिग्री बढी छ। जनवरीदेखि अक्टोबरसम्मका तथ्यांकका आधारमा सन् २०२६ अहिलेसम्मकै दोस्रो तातो वर्ष बनेको छ। वैज्ञानिक मोडेलअनुसार यस वर्षको वार्षिक औसत तापक्रम १.५६ देखि १.६१ डिग्रीसम्म माथि पुग्ने अनुमान छ। सन् २०२६ दोस्रो गर्म वर्ष बन्ने सम्भावना करिब ८० प्रतिशत छ भने सन् २०२४ को रेकर्ड बराबर गर्ने सम्भावना करिब २० प्रतिशत रहेको छ।
तापक्रम वृद्धिमा प्रशान्त महासागरको एल निनोले पनि भूमिका खेलेको छ। अक्टोबरमा निनो ३.४ क्षेत्रको समुद्री सतहको तापक्रम औसतभन्दा ३.२१ डिग्री बढी पुगेको छ, जुन अहिलेसम्मकै उच्च विचलन हो। ध्रुवीय क्षेत्रबाहेक विश्वका समुद्रको सतहको तापक्रम २०.९५ डिग्री पुगेर नयाँ रेकर्ड बनेको छ।
यसको असर युरोपदेखि अन्टार्कटिकासम्म देखिएको छ। युरोपमा अक्टोबर दोस्रो गर्म महिना बन्यो, राइन, ड्यान्युब र भिस्तुला नदीमा पानी घटेको छ भने बेलायत, आयरल्यान्ड, स्पेन, ग्रिस र टर्कीमा बाढीले जनजीवन प्रभावित बनायो। पश्चिमी अन्टार्कटिकामा तापक्रम सामान्यभन्दा ७ देखि ११ डिग्रीसम्म माथि पुगेको छ। साइबेरिया, अमेरिकाको मध्य क्षेत्र, उत्तरी क्यानडा, पूर्वी अफ्रिका र मध्यपूर्वमा पनि असामान्य गर्मी देखियो।
सन् २०१५ को पेरिस सम्झौताले तापक्रम वृद्धिलाई १.५ डिग्रीमा सीमित गर्ने लक्ष्य राखेको थियो। तर एउटै वर्षको औसतले उक्त सीमा नाघ्दैमा सम्झौता औपचारिक रूपमा उल्लंघन भएको मानिँदैन, किनभने यसको मूल्यांकन दशकौँको औसतका आधारमा गरिन्छ।
