नेपाल राष्ट्र बैंकको विराटनगर कार्यालयले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो वार्षिक प्रतिवेदनले कोशी प्रदेश ऊर्जा उत्पादनमा देशकै अग्रणी क्षेत्रका रूपमा उदाएको देखाएको छ। आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को असार मसान्तसम्म प्रदेशमा निर्माण सम्पन्न भएका ६४ वटा जलविद्युत् आयोजनाको कुल क्षमता ९७७.२ मेगावाट पुगेको छ। मोरङको ६.८ मेगावाट ग्रिड सौर्य र झापाको १० मेगावाट सौर्य आयोजना थपिँदा प्रदेशको कुल विद्युत् उत्पादन क्षमता ९९४ मेगावाट पुगेको छ।
अघिल्लो आर्थिक वर्षमा प्रदेशको कुल क्षमता ७८६.७ मेगावाट मात्र थियो। समीक्षा वर्षमा सात नयाँ जलविद्युत् आयोजना सम्पन्न भएपछि प्रणालीमा २०६.२ मेगावाट बिजुली थपिएको हो। जिल्लागत हिसाबले सोलुखुम्बु ३४९.८ मेगावाटसहित सबैभन्दा अगाडि छ भने इलाममा २००.८ मेगावाट र संखुवासभामा १३६.७ मेगावाट उत्पादन भइरहेको छ। ताप्लेजुङ, पाँचथर, ओखलढुङ्गा, भोजपुर, तेह्रथुम र खोटाङमा पनि उल्लेख्य उत्पादन भइरहेको छ।
प्रदेशको अर्थतन्त्रमा ठुलो प्रभाव पार्ने ९०० मेगावाटको अरुण तेस्रो आयोजनाको भौतिक प्रगति ७५.८१ प्रतिशत र वित्तीय प्रगति ६१.२८ प्रतिशत पुगेको छ। करिब एक खर्ब ८८ अर्ब रुपैयाँ लागतको यो आयोजना २०८५ पुससम्म सम्पन्न गर्ने लक्ष्य छ र यसमा दुई हजार ६२९ जनाले रोजगारी पाएका छन्। माथिल्लो अरुण र दुधकोशीजस्ता ठुला आयोजना पनि विकासको चरणमा छन्।
उत्पादित बिजुली राष्ट्रिय ग्रिड र क्षेत्रीय बजारसम्म पुर्याउन प्रसारण लाइन निर्माणमा पनि उल्लेख्य प्रगति भइरहेको छ। अरुण तेस्रोबाट बिजुली प्रवाहका लागि ४०० केभीको २१७ किलोमिटर लामो लाइन निर्माणाधीन छ भने कोशी करिडोरअन्तर्गत दोस्रो सर्किट तार तान्ने काम सुरु भएको छ। प्रतिवेदनले ढल्केबर–मुजफ्फरपुर र इनरुवा–पूर्णियाजस्ता अन्तरदेशीय लाइनमार्फत भारत र बंगलादेशमा विद्युत् निर्यात गरी मुलुकले ठुलो आर्थिक लाभ लिन सक्ने सम्भावना औँल्याएको छ।
